Chapter 6 of 21 · 3984 words · ~20 min read

Part 6

26 crederet] diceret _F2ul_ || 27 lenem] lene _C_ || 29 ignoret] ignorat _TP_ || Marte _BCHI_ in arte _MFLT_ || 30 tuo] tuos _M_ || 31 eiusdem est] eisdem est _Fac, ut uid_ eiusdem _Heinsius 'cum tribus libris'_ || uidentur _BMFH, sicut coni Bentley_ uidetur _CILT_ || 33 est] est seuere _Mac_ || 34 taetrum _R. J. Tarrant_ tinctum _BCM1FHILT_ tritum _M2ul_ coctum _M2ul_ tinctu _Ehwald (_KB_ 83)_ tinguat _Merkel (1884)_ || 36 linguae _ex_ linge _B_ || 37 limantur] limatur _C_ || 38 ingenui pectoris _scripsi_ ingenium corporis _codd_ ingenium nominis _D. R. Shackleton Bailey_

at si quem laedi fortuna cernis iniqua, mollior est animo femina nulla tuo; 40 hoc ego praecipue sensi, cum magna meorum notitiam pars est infitiata mei. immemor illorum, uestri non immemor umquam qui mala solliciti nostra leuastis, ero, et prius hic nimium nobis conterminus Hister 45 in caput Euxino de mare uertet iter, utque Thyesteae redeant si tempora mensae, Solis ad Eoas currus agetur aquas,

40 auxilium subito tu sibi [_sic_] ferre soles _M2 in marg_ || 41 hoc] haec _FHL_ || 43 uestri] uestrum _Heinsius_ || 44 mala _F2 in ras_ || solliciti _BCM2ul_ sollicite _M1FHILT_ || leuastis _Barberinus lat. 26, saec xiii (Heinsius)_ leuatis _BCMFHILT_ || ero] ope _C_ || 45 hic] hinc _HTP_ || nimium nobis] nimium uobis _BC_ nobis nimium _IacT_ || Hister] inster _L_ || 46 Euxino] euxini _I_ euxinum _T_ eximio _F_ || uertet] uertit _FP_ || 47 utque] atque _BHL2_ ante _codd Feschii et Hafniensis Heinsii_ || si] ceu _Heinsius ('ante, Thyesteae redeant ceu tempora mensae, / solis ad Eoas currus agetur aquas')_ || tempora] fercula _'malim reponi, sed obstant libri ueteres'--Heinsius_

quam quisquam uestrum qui me doluistis ademptum arguat ingratum non meminisse sui. 50

49 doluistis] lugetis _T_ || ademptum] adempto _Basileensis F IV 26, saec xiii-xiv (Korn), probante Heinsio_ adeptum _LP_ || 50 arguat] arguar _B_

VII

Missus es Euxinas quoniam, Vestalis, ad oras, ut positis reddas iura sub axe locis, aspicis en praesens quali iaceamus in aruo, nec me testis eris falsa solere queri; accedet uoci per te non irrita nostrae, 5 Alpinis iuuenis regibus orte, fides. ipse uides certe glacie concrescere Pontum, ipse uides rigido stantia uina gelu, ipse uides onerata ferox ut ducat Iazyx per medias Histri plaustra bubulcus aquas, 10 aspicis et mitti sub adunco toxica ferro, et telum causas mortis habere duas;

uestali _B2H2_ ad uestalem amicum suum _M_ ad uestalem _FI2_ hanc epistulam misit uostali _L_ || 1 Euxinas] exunias _I_ || horas [=_oras_] _CI_ undas _BMFHLT_ || 2 locis] getis _T_ || 3 praesens] praeses _P_ || iaceamus] aceamus _Cac_ || 4 queri] loqui _IM2ul_ || 5 nostrae] semper _Iac_ || 6 Alpinis] Arpinis _Verpoorten (Lenz)_ || 8 uina] rura _F2ul_ || 9 ut ducat Iazyx _BCMFHIT_ [Iazyx _Merula (Burman)_ iahis _B_ ayzys _C1_ iazys _C1?ul_ iatis _M_ iazis _F_ yacis _H_ hiacis _I_ yases _T_] trahat ut glatiati _L_ educat ut altas _P_ || 10 bubulcus] bububcus _B_ || _11-12 post 13-14 ponit T_ || 11 et mitti] et miti _Iac_ admitti _F2ul_ || adunco] aduuco _Lac_ || 12 telum] ferum _T_ uulnus _F2ul_

atque utinam pars haec tantum spectata fuisset, non etiam proprio cognita Marte tibi! tenditur ad primum per densa pericula pilum, 15 contigit ex merito qui tibi nuper honor; sit licet hic titulus plenis tibi fructibus ingens, ipsa tamen uirtus ordine maior erit. non negat hoc Hister, cuius tua dextera quondam puniceam Getico sanguine fecit aquam, 20 non negat Aegissos, quae te subeunte recepta sensit in ingenio nil opis esse loci;

13 spectata] speculata _L_ || 14 _quid pro_ etiam _H, incertum_ || proprio] propria _B_ || 15 tenditur _Owen_ tenditis _BCMFHIpcL_ tendis et _T_ tendet _Iac, ut uid_ tendisti _Merkel_ tendit is _Oberlin ('sc. Mars, cf. 45'--Owen 1894)_ tendis at [_uel_ et] ad _temptauit Castiglioni (Lenz)_ || 17 plenis] plenus _(Fac)I_ || plenis tibi fructibus ingens, _edd_ plenus tibi fructibus, ingens _Ehwald_ || ingens _'corruptum'--Riese; om Mac_ || 18 erit] erat _duo codd Burmanni_ inest _Heinsius_ adest _Heinsius_ || 19 hoc] hIc _B2c_ haec _I, ut uid_ || 19-21 negat ... negat] neget ... negat _unus ex Thuaneis Heinsii (=Parisinus lat. 8256 uel 8462)_ neget ... neget _Burman_ || 21 Aegissos _uide _CIL_ III pag. 1009_ egisos _I1T_ ecisos _I2, ut uid_ egiros _FLP_ egyros _H_ egilos _C_ egylos _B_ egypsos _M_ || recepta] recepto _F1HP_ || 22 opis] opIS _I1c_ opus _FH(Iac)_

nam, dubium positu melius defensa manune, urbs erat in summo, nubibus aequa, iugo. Sithonio regi ferus interceperat illam 25 hostis, et ereptas uictor habebat opes, donec fluminea deuecta Vitellius unda intulit exposito milite signa Getis. at tibi, progenies alti fortissima Donni, uenit in aduersos impetus ire uiros; 30 nec mora: conspicuus longe fulgentibus armis fortia ne possint facta latere caues, ingentique gradu contra ferrumque locumque saxaque brumali grandine plura subis. nec te missa super iaculorum turba moratur, 35 nec quae uipereo tela cruore madent:

23 dubium] dubium est _CL_ dubum _Iac_ || manune _BCT_ manuue _MpcFHIL_ manu _Mac_ || 24 urbS/ _F2c_ || iugo] loco _I_ || 25 Sit(h)onio _BCMFIT_ sidonio _H_ scithonio _L_ || 26 ereptas] erectas _Bac_ eruptas _C_ || 27 deuecta] deuectus _L_ || 29 Donni _CB1?ul_ domni _IT, M ut uid_ dOni _H_ dompni _L_ dauni _F_ domu _B1_ || 30 uiros] globos _Heinsius_ || 31 conspicuus] conspicuis _IP_ || 34 saxaque ... plura] pluraque ... saxa _F_ || subis] su/bis _H_ || 35 moratur] miratur _C_ || 36 madent] rubent _Gottorphianus Heinsii_ uirent _Heinsius_

spicula cum pictis haerent in casside pennis, parsque fere scuti uulnere nulla uacat. nec corpus cunctos feliciter effugit ictus, sed minor est acri laudis amore dolor; 40 talis apud Troiam Danais pro nauibus Aiax dicitur Hectoreas sustinuisse faces. ut propius uentum est admotaque dextera dextrae, resque fero potuit comminus ense geri, dicere difficile est quid Mars tuus egerit illic, 45 quotque neci dederis quosque quibusque modis: ense tuo factos calcabas uictor aceruos, impositoque Getes sub pede multus erat. pugnat ad exemplum primi minor ordine pili, multaque fert miles uulnera, multa facit, 50

37 haerent] horrent _L_ || pennis] pinnis _C_ || 38 parsque _ex_ pasque _M_ || fere] fero _Heinsius_ || uacat] caret _PM2(gl)F2(gl)_ || 39 ////ictus _I_ || 40 minor] minus _BacP_ || acri] acro _B_ acer _P_ actae _Iunianus Heinsii_ altae _auctor electorum Etonensium_ || 41 Aiax] iaiax _C_ || 42 Hectoreas] hectoas _Bac_ || 43 ut] et _M2ul_ || propius] proprius _FacH_ || dextera dextrae] dextre dextera _Iac_ dextera dextre est _B (dextre E)_ dextera dextra est _C (dextraE)_ || 44 potuit _om C_ || ense] esse _C_ || 46 quotque] quodque _CP_ || dederis] dederas _L_ || quosque] quotque _H_ || 47 aceruos] acerbos _C, Mac ut uid_ || 48 multus] uictus _H_ || erat] eat _Cac_

sed tantum uirtus alios tua praeterit omnes ante citos quantum Pegasus ibat equos. uincitur Aegissos, testataque tempus in omne sunt tua, Vestalis, carmine facta meo.

51 tantum] tamen et _M_ || aliOs _M2?c_ || 52 ibat] ibit _BP_ || 53 Aegissos _uide ad 21_ egisos _T_ egiros _CFHL_ egyros _B_ egipsos _I_ egypsos _M_ || 54 sunt] sint _F1_ || facta] ficta _C_

VIII

Littera sera quidem, studiis exculte Suilli, huc tua peruenit, sed mihi grata tamen, qua, pia si possit superos lenire rogando gratia, laturum te mihi dicis opem. ut iam nil praestes, animi sum factus amici 5 debitor: et meritum uelle iuuare uoco. impetus iste tuus longum modo duret in aeuum, neue malis pietas sit tua lassa meis. ius aliquod faciunt adfinia uincula nobis (quae semper maneant inlabefacta precor), 10 nam tibi quae coniunx, eadem mihi filia paene est, et quae te generum, me uocat illa uirum. ei mihi, si lectis uultum tu uersibus istis ducis, et adfinem te pudet esse meum!

swillio _B2_ suillo amico suo _M_ ad suillium _F_ suillo _H2_ ad suillum _I2_ hanc epistulam mittit suillo _L_ || 1 exculte] exculta _L_ exulte _M_ || Suilli] suille _TP_ || 3 possit _Gothanus II 121, saec xiii (Lenz), Barberinus lat. 26, saec xiii (Lenz)_ posset _BCMFHILT_ || rogando] precando _T_ || 5 iam nil] mihi nil _HT_ mihi non _ILP_ || 6 uoco] uolo _B1C_ || 7 modo] mihi _MFT_ || Duret _F2c_ || 12 generum] gerum _H1, ut uid_ || 14 te] t* _B1(tu?)_

at nihil hic dignum poteris reperire pudore 15 praeter fortunam, quae mihi caeca fuit; seu genus excutias, equites ab origine prima usque per innumeros inueniemur auos, siue uelis qui sint mores inquirere nostri, errorem misero detrahe, labe carent. 20 tu modo si quid agi sperabis posse precando, quos colis exora supplice uoce deos. di tibi sunt Caesar iuuenis: tua numina placa. hac certe nulla est notior ara tibi. non sinit illa sui uanas antistitis umquam 25 esse preces; nostris hinc pete rebus opem.

15 at] et _T_ || nihil] nil _I_ || reperire] re/perire _F_ || pudore] pudoris _T_ || 16 caeca] saeua _Riese_ laeua _fort legendum_ || 17 seu] si _M1_ || excutias] inquiras _F1M2ul_ || 18 inueniemur _HILB2ulF2ul_ inuenientur _MF1T_ perueniemus _B1C_ || 19 ueliS/ _F2c_ || qui sint mores] qui sunt mores _I, ut uid_ mores qui sint _M_ || inquirere] inquire _M_ || nostri] nostros _I, probante Heinsio_ || 20 detrahe] dete _I1_ || 22 exora] excola _Bac_ || 23 di] at _C_ || sunt] sint _BCFM2ul_ || 24 nulla est] nulla _FT_ || notior] certior _I_ || 25 non] nec _I_ || sinit] sinet _I_ || illa] ara _M1_ || 26 rebus] *ebus _B_

quamlibet exigua si nos ea iuuerit aura, obruta de mediis cumba resurget aquis; tunc ego tura feram rapidis sollemnia flammis, et ualeant quantum numina testis ero. 30 nec tibi de Pario statuam, Germanice, templum marmore; carpsit opes illa ruina meas. templa domus facient uobis urbesque beatae; Naso suis opibus, carmine, gratus erit. parua quidem fateor pro magnis munera reddi, 35 cum pro concessa uerba salute damus; sed qui quam potuit dat maxima gratus abunde est, et finem pietas contigit illa suum,

27 quamlibet] qualibet _I_ qua libet _BpcC_ || iuuerit] pauerit _unus Vaticanus, unde_ fouerit _Heinsius_ || 29 tunc] nunc _C_ || 30 ualeant quantum] quantum ualeant _F_ || 31 Pario] phario _LF2H2I2_ || 32 carpsit] carsit _Cac_ carp*it _B2c_ capsit _Fac_ || meas] meos _L_ || 33 facient uobis] facient nobis _C_ faciant uobis _FI, probante Heinsio_ uobis facIANT _M2c, ut uid_ || urbesque] urbeque _F1_ || beatae] batæ _Cac_ bate _F_ || 37 sed] si _T_ || quam] quantum _B2_ || abunde _C_ ab unde _B_ habunde _MHILT, F2c in ras_ || est _om I1_

nec quae de parua pauper dis libat acerra tura minus grandi quam data lance ualent, 40 agnaque tam lactens quam gramine pasta Falisco uictima Tarpeios inficit icta focos. nec tamen officio uatum per carmina facto principibus res est aptior ulla uiris. carmina uestrarum peragunt praeconia laudum, 45 neue sit actorum fama caduca cauent; carmine fit uiuax uirtus, expersque sepulcri notitiam serae posteritatis habet; tabida consumit ferrum lapidemque uetustas, nullaque res maius tempore robur habet. 50

39 nec quae] nequæ _C_ || pauper dis libat] pauper delibat _F_ dis pauper libat _ML_ || acerra] acerba _C (=acerua)_ || 40 minus] minos _C_ || lance] luce _M_ || 41 lactens] lactans _F1_ || 43 officio] in uita _C_ || 44 aptior] altior _P_ aPtior _F2c_ gratior _Heinsius ex tredecim codicibus_ || ulla] illa _B1C_ || 45 uestrarum] uastarum _Burman_ certarum _Heinsius_ || laudum] laudem _Iac, ut uid_ rerum _M2ul_ || 46 actorum _MFIT_ auctorum _BCHL_ || 47 sepulcri] sepul**ri _Mac_ || _49-50 in marg add F2; post 51-52 ponit B1_ || 49 t//Abida _I2c, ut uid_ || consumit] cumsumit _F2, fort BCI_

scripta ferunt annos: scriptis Agamemnona nosti, et quisquis contra uel simul arma tulit; quis Thebas septemque duces sine carmine nosset et quicquid post haec, quicquid et ante fuit? di quoque carminibus, si fas est dicere, fiunt, 55 tantaque maiestas ore canentis eget: sic Chaos ex illa naturae mole prioris digestum partes scimus habere suas; sic adfectantes caelestia regna Gigantas ad Styga nimbiferi uindicis igne datos; 60 sic uictor laudem superatis Liber ab Indis, Alcides capta traxit ab Oechalia; et modo, Caesar, auum, quem uirtus addidit astris, sacrarunt aliqua carmina parte tuum.

_51-54 om F_ || 51 Agamemnona] agamenona _IL_ nosti] nostis _MH_ || contra] _quid B2, non liquet_ || 54 haec] has _Heinsius_ || 55 dicere] credere _T_ || 58 suas] duas _F2ul: 'id est oriens et occidens' (F2gl)_ || 59 Gigantas _Heinsius_ gigantes _codd_ || 60 nimbiferi _scripsi; possis et_ nimbigeri _legere_ nimbifero _BCI_ nibifero _T_ nubifero _MFHL_ fulmineo _P_ fumoso _M2(gl)_ || uindicis] uindice _B_ || datos] das _M1_ || 62 capta traxit] traxit capta _Iac_ || Oechalia _edd_ oethalia _BI_ ethalia _C(Fac)L_ etholia _MHPTFpc_ || 63 addidit] addiuit _Bac_ addit _F1Iac_ abdidit _L_

si quid adhuc igitur uiui, Germanice, nostro 65 restat in ingenio, seruiet omne tibi. non potes officium uatis contemnere uates; iudicio pretium res habet ista tuo. quod nisi te nomen tantum ad maiora uocasset, gloria Pieridum summa futurus eras. 70 si dare materiam nobis quam carmina mauis, nec tamen ex toto deserere illa potes: nam modo bella geris, numeris modo uerba coerces, quodque aliis opus est, hoc tibi lusus erit, utque nec ad citharam nec ad arcum segnis Apollo, 75 sed uenit ad sacras neruus uterque manus, sic tibi nec docti desunt nec principis artes, mixta sed est animo cum Ioue Musa tuo.

65 igitur _om Hac_ || uiui] riui _Hertzberg ad Prop IV i 59_ || 68 iudiciO _B2c_ || tuo _ex_ suo _T, ut uid_ || 69 quod] qui _T_ || nomen] numen _'unus Heinsii cum prima editione, ut Augustus intelligatur'--Burman_ || tantum] tanto _C_ || 71 si _R. J. Tarrant_ sed _codd_ || mauis _IF2ul_ maius _BF1 utrumque legere possis in CMHLT_ || 72 nec] non _I_ || 74 quodque] quod _Bac_ || lusus] ludus _MLI2_ leue _L2(gl)_ || 75 citharam] citharum _C_ || Apollo _FILT_ apollo est _BCMH_ || 77 docti desunt nec _BF1T_ docte desunt nec _LF2_ docti nec desunt _CM_ desunt docti nec _HI_

quae quoniam nec nos unda summouit ab illa ungula Gorgonei quam caua fecit equi, 80 prosit opemque ferat communia sacra tueri atque isdem studiis imposuisse manum, litora pellitis nimium subiecta Corallis ut tandem saeuos effugiamque Getas, clausaque si misero patria est, ut ponar in ullo 85 qui minus Ausonia distet ab urbe loco, unde tuas possim laudes celebrare recentes magnaque quam minima facta referre mora. tangat ut hoc uotum caelestia, care Suilli, numina, pro socero paene precare tuo.

79 nos] uos _Hac_ || summouit] dimouit _H_ || 81 tueri] tuenti _BpcF1_ || 82 atque] at sit _F2ul_ || isdem _CFIac_ iisdem _T_ hi(i)sdem _MHIpcL_ his dem _B1_ his det _B2, ut uid_ || 83 pellitis] peditis _ex_ proditis _C, ut uid_ || Corallis] coraulis _M_ || 84 effugiamque] effugi*m _F1_ || 85 misero patria est] misero est patria _H_ || in _add M2_ || ullo _M_ illo _BCFHILT_ || 86 minus] minor _F2ul_ || Ausonia] ausonio _C_ ausoniA _F2c_ || distet] distat _BCT_ distET _M2c, ut uid_ || loco] locus _F_ || 87 recentes] recenter _Heinsius_ || 88 quam] cum _H_ || minima _BCHILTM2, F2 in ras_ nimia _M1_ || 89 tangat] tangant _CacH_ || care] cara _BacC_ || Suilli] suille _T_ || 90 socero _ex_ cero _M_ || paene] pena _Bac_

IX

Vnde licet, non unde iuuat, Graecine, salutem mittit ab Euxinis hanc tibi Naso uadis; missaque di faciant auroram occurrat ad illam bis senos fasces quae tibi prima dabit, ut, quoniam sine me tanges Capitolia consul, 5 et fiam turbae pars ego nulla tuae, in domini subeat partes, et praestet amici officium festo littera nostra die. atqui ego si fatis genitus melioribus essem, et mea sincero curreret axe rota, 10 quo nunc nostra manus per scriptum fungitur, esset lingua salutandi munere functa tui,

racino _B2_ grecino amico suo _M_ ad grecinum _FI2_ grecino _H2_ hanc epistulam mittit grecinno _L_ || 1 unde] inde _T_ || iuuat] uiuat _F_ || Graecine] grecinne _LT_ || 2 Euxinis] exinis _C, ut uid_ (ecinis _Lenz, André_) || 3 di _BC_ dii _MFHILT_ || 4 fasces] fascis _C_ faces _F1IacPac_ || 5 ut] et _MITF2ulH2ul_ || 7 domini] domino _Iac_ _om M1_ || partes et praestet _F2 in ras_ || partes] partis _C_ || praestet] pRAt _L_ || 8 officium] officium et _Mac, ut uid_ || festo _Burman_ iusto _T, sicut coni Merkel_ iusso _BCMFHIL_ || littera] litora _C_ || 9 atqui _unus e duobus Hafniensibus Heinsii_ atque _BCM1FHILT_ ast _M2ul_ || genitus] genitis _F1_ || 12 lingua] linga _I1_ || salutandi] salutanti _C_

gratatusque darem cum dulcibus oscula uerbis, nec minus ille meus quam tuus esset honor; illa, confiteor, sic essem luce superbus 15 ut caperet fastus uix domus ulla meos. dumque latus sancti cingit tibi turba senatus, consulis ante pedes ire iuberer eques, et quamquam cuperem semper tibi proximus esse, gauderem lateris non habuisse locum; 20 nec querulus, turba quamuis eliderer, essem, sed foret a populo tum mihi dulce premi. prospicerem gaudens quantus foret agminis ordo, densaque quam longum turba teneret iter; quoque magis noris quam me uulgaria tangant, 25 spectarem qualis purpura te tegeret;

14 minus ... meus quam] meus ... minus quam _M_ minus ... meusque _C_ minor ... meus quam _T_ || tuus _add I in marg_ || 16 ulla] illa _BacMac_ || 17 cingit] cinget _MIF2_ tanget _ F2ul_ || tibi _add F2_ || 18 iuberer] uiderer _unus Vaticanus, probante Heinsio_ || 19 cuperem _add F2_ cuper** _H_ || 20 lateris] lateri _MFL_ || 22 sed] sic _F_ || tum] tunc _MFH_ || 23 prospicerem] aspicerem _B_ respicerem _Riese_ || _25-26 damnant Heinsius Bentley_ || 25 quoque] quodque _L_ utque _F2ulM2gl_ || tangant _BC_ tangunt _MFHILT_ || 26 tegeret] regeret _L_

signa quoque in sella nossem formata curuli et totum Numidae sculptile dentis opus. at cum Tarpeias esses deductus in arces, dum caderet iussu uictima sacra tuo, 30 me quoque secreto grates sibi magnus agentem audisset media qui sedet aede deus, turaque mente magis plena quam lance dedissem, ter quater imperii laetus honore tui. hic ego praesentes inter numerarer amicos, 35 mitia ius urbis si modo fata darent, quaeque mihi sola capitur nunc mente uoluptas, tunc oculis etiam percipienda foret.

_27-28 damnat Merkel (1884)_ || 27 curuli] curili _I_ || 28 Numidae _edd_ numidi _BCMHILT_ nimidi _F_ || sculptile] scalpule _C_ scutile _F1_ scVLPTILE _M2c_ || opus] ebur _T_ || 29 at] et _HL_ || arces] artes _Bac_ || 30 dum] cum _CL_ || iussu] iusso _B_ || 31 grates _ex_ magnus _T_ || 33 plena quam] plenaque _CF1_ quam plena _I_ || 34 ter] terque _B2_ || laetus] plenus _T_ || 35 hic] tunc _Housman (Owen 1894)_ hinc _Merkel (1884), Schenkl (Owen)_ sic _Merkel (1853)_ || ego] mihi _C_ || 36 ius urbis si _editio Aldina 1502_ ius uerbis si _B1CMF1IT_ ius uerbi si _H_ ius nobis si _F2_ uim uerbis si _B2, F3 ut uid_ si uerbis uim _L_ || 37 quaeque] quoque _C, ut uid_

non ita caelitibus uisum est, et forsitan aequis: nam quid me poenae causa negata iuuet? 40 mente tamen, quae sola domo non exulat, usus praetextam fasces aspiciamque tuos. haec modo te populo reddentem iura uidebit, et se decretis finget adesse tuis, nunc longi reditus hastae supponere lustri 45 cernet et exacta cuncta locare fide, nunc facere in medio facundum uerba senatu publica quaerentem quid petat utilitas,

39 aequis] aequos _C_ || 40 causa] culpa _Heinsius_ || negata] nagata _C_ || iuuet] foret _Bac, 'unde uerum eliciendum'--Riese_ || 41 domo _scripsi_ loco _codd_ foco _fort legendum_ || usus _Heinsius_ utor _BCL_ utar _MFHIT_ utens _Williams (utens ... aspiciamque)_ || 42 aspiciamque] aspiciensque _Williams (utar ... aspiciensque)_ || 43 haec] nec _Bac_ || 44 decretis _Korn_ secretis _codd_ secreto _Wheeler_ || finget] fingit _B, C ut uid_ || tuis] locis _Etonensis B. k. 6.18, saec xiii (Lenz), probante Heinsio (secretis ... locis)_ || 45 longi] longe _TF2 (=longae)_ || lustri] lutri _Hac_ lustra _F2ul_ || 46 cernet _P, Gothanus membr. II 121, saec xiii (André)_ credet _BCFHILT_ cERNet _M2c_ || exacta] perfecta _M2(gl)I2(gl)_ || _47 om C_ || 48 publica] puplica _LP_ || petat] petit _M_

nunc pro Caesaribus superis decernere grates, albaue opimorum colla ferire boum. 50 atque utinam, cum iam fueris potiora precatus, ut mihi placetur principis ira roges; surgat ad hanc uocem plena pius ignis ab ara, detque bonum uoto lucidus omen apex. interea, qua parte licet, ne cuncta queramur, 55 hic quoque te festum consule tempus agam. altera laetitiae est nec cedens causa priori: successor tanti frater honoris erit. nam tibi finitum summo, Graecine, Decembri imperium Iani suscipit ille die, 60 quaeque est in uobis pietas, alterna feretis gaudia, tu fratris fascibus, ille tuis;

50 albaue _BCI_ albaque _MFHLT_ || opimorum] primorum _IT_ || 51 iam] tu _FT_ || potiora] maiora _P_ || 52 principis] numinis _M_ || 53 pius] prius _Iac_ || 57 laetitiae est _LT_ laetitia est _BCFHI_ letici* est _M_ laetitiae _Heinsius e tribus codd_ || cedens _BCLpcT_ credens _Lac_ cendens _M_ cedet _FHI_ || _59-60 fort spurii_ || 59 Graecine] DEgrecine _M1c_ (= grecine _ex_ decembri[-is?]) || Decembri] decembris _M_ || 60 suscipit] suspicit _(Bac)C_ suscipiet _M2(gl)_ || 61 uobis] nobis _(F1)H_ || alterna] aterna _C, ut uid_

sic tu bis fueris consul, bis consul et ille, inque domo binus conspicietur honor, qui quamquam est ingens, et nullum Martia summo 65 altius imperium consule Roma uidet, multiplicat tamen hunc grauitas auctoris honorem, et maiestatem res data dantis habet; iudiciis igitur liceat Flaccoque tibique talibus Augusti tempus in omne frui! 70 cum tamen a rerum cura propiore uacabit, uota precor uotis addite uestra meis, et si quae dabit aura sinum, laxate rudentes, exeat e Stygiis ut mea nauis aquis.

63 fueris consul] consul fueris _T_ fueris _B1_ || bis consul et ille] bis consul et ipse _H_ et ille _Mac_ || 64 binus] bimus _Gudianus 228 (Owen 1894), probante Heinsio_ || honor] honos _L_ || 65 quamquam] quamque _C_ || nullum] nullium _BacP_ || 67 auctoris] actoris _MFI_ || 69 Flaccoque] flacco _T_ || 71 cum _FILT_ quod _BC_ ut _MH_ quum _Weise (Ehwald _KB_ 48)_ || a] ab _B_ || propiore] propriore _CFL_ || uacabit] uacabis _Riese_ || 72 uotis] uestris _Mac_ || 73 et] _quid B, incertum_ || quae _scripsi_ qua _CMFHIL_ quem _BT_ || sinum] sonum _Williams_ || laxate _editio princeps Romana 1471_ iactate _codd_ || rudentes] rudentis _B_ || 74 exeat] et exeat _C_ || e _BCH_ a _MFILT_ || Stygiis] stigis _Cac_

praefuit his, Graecine, locis modo Flaccus, et illo ripa ferox Histri sub duce tuta fuit: hic tenuit Mysas gentes in pace fideli, hic arcu fisos terruit ense Getas, hic raptam Troesmin celeri uirtute recepit, infecitque fero sanguine Danuuium. 80 quaere loci faciem Scythicique incommoda caeli, et quam uicino terrear hoste roga, sintne litae tenues serpentis felle sagittae, fiat an humanum uictima dira caput, mentiar, an coeat duratus frigore Pontus, 85 et teneat glacies iugera multa freti.

75 praefuit] praefugit _C_ || 77 Mysas gentes _BT_ misas gentis _C_ missas gentes _FI_ missus gentes _L_ gentes missas _MH_ sibi commissas _F2(gl)_ commissas _H2(g1)_ || 78 fisos] fortes _M2ul_ || 79 Troesmin _Heinsius; uide _CIL_ V 6183-88, 6195_ troesmen _C_ troesenen _B1_ troien _L_ troezen _HITB2_ troezem _F_ trozenam _M_ || 80 infecitque] infecit _M1_ || Danuuium _Korn_ danubium _codd_ || 81 quaere] queri _T_ || Scythicique incommoda caeli _add F2_ || Scythicique] siticique _I_ || 82 terrear] terreat _C_ || hoste] ense _H_ || 83 serpentis] serpentes _Iac_ || felle] sola _C_ || 85 mentiar] effluat _FL_ anfluat _P_ * fluAT _M2c_

haec ubi narrarit, quae sit mea fama require, quoque modo peragam tempora dura roga. non sumus hic odio, nec scilicet esse meremur, nec cum fortuna mens quoque uersa mea est; 90 illa quies animo quam tu laudare solebas, illa uetus solito perstat in ore pudor, [sic ego sum longe, sic hic, ubi barbarus hostis ut fera plus ualeant legibus arma facit,] re queat ut nulla tot iam, Graecine, per annos 95 femina de nobis uirue puerue queri.