Part 3

Over dit meertje is al heel wat te doen geweest. Er zijn zelfs boeken over geschreven. Want de geleerden hebben uitgevonden, dat het slib en de flora daar in dat meertje van zeer bijzondere hoedanigheid zijn, zij hebben ontdekt dat de vele wieren, die er groeien, kalkafzettingen vormen, en dat het slib of als ge wilt de modder op den bodem sterk „radio-actief” is, zoodat er in het jaar 1916 een kuur-inrichting werd gesticht die Walenstein heet. Wie er wat meer van weten wil, die moet er maar eens op naslaan prof. dr. A. H. Blaauw, die heeft er een heel boek over geschreven.

Rozenburg, het eiland dat ten noorden van Voorne ligt is een der jongste eilanden. Belangrijk uit een oogpunt van geschiedenis is het niet en het is vrij eentonig ook om er te wandelen.

Goeree en Overflakkee, aan den anderen kant van het Haringvliet vormt het zuidelijkste van de eilanden van deze provincie. En zeker niet het minst belangwekkende. Het oudste deel is Goeree, dat is in de middeleeuwen ontstaan achter een kleine duinenrij. Verder was het andere daarachter niets anders dan een echte deltavorming. Langzamerhand echter werden verschillende van die stukken ingedijkt zoodat er twee eilanden ontstonden. Tot in de vijftiende eeuw de vooruitstrevende Staten van Holland een dijk lieten aanleggen, die de beide stukken met elkaar verbond. Natuurlijk slibde het sterk tegen dien dijk aan en het gevolg werd, dat langs dien „Statendam” aan beide zijden binnen niet al te langen tijd een paar kleipolders konden worden ingedijkt. Een daarvan, de Eendragtpolder, heeft als hoofddorp het bekende Stellendam. Zoo groeiden allengskens de beide eilanden geheel aan elkaar.

Over het geheel is Overflakkee een kaal eiland, de kronkelpolderdijken omsluiten vruchtbare akkers en weiden, maar er groeien weinig boomen en daardoor is er niet veel afwisseling: gevolg van het feit natuurlijk, dat dit land nog zoo betrekkelijk jong is. Er liggen verschillende dorpen als Ooltgensplaat (pl. 90), Oude- en Nieuwe Tonge (pl. 88), Middelharnis en Sommelsdijk (pl. 68).

De Goereesche duinen zijn maar weinig uitgestrekt: de rest van de eilandengroep moet door dijken tegen het zeewater worden beschermd.

Ten slotte ligt in het Haringvliet nog het kleine polder eiland Tien Gemeten, de jongste aanwinst van Zuid-Holland, door het Vuile Gat gescheiden van de Hoeksche Waard.

Wij zijn nu aan het einde van den rondgang door de provincie, die hier en daar zeer veel natuurschoon biedt maar die in verschillende opzichten historische merkwaardigheden bezit in de vele steden en dorpen, waarmede zij is bedekt.

Daarom heb ik ditmaal in dit boekje meer de aandacht moeten geven aan al die bijzonderheden, op gevaar af zoo nu en dan te dor-verhalend te worden.

Mogen de plaatjes en de tekst den indruk nalaten, die wij er zoo graag van verwachten: den indruk, dat Zuid-Holland niet alleen een der meest voorname, doch tevens een der meest merkwaardige provincies van ons land is.

G. J. NIJLAND.

Amsterdam, Augustus 1929.

REGISTER

1. WOERDEN, Oude Raadhuis 51. MOORDRECHT 2. VIANEN, Vroeger Kasteel Batenburg 52. LEIDEN, Vroegere Stadhuistoren 3. LEIDEN, St. Pieterskerk 53. DORDRECHT, Catherijne Poortje 4. GOUDA, Stadhuis 54. DELFT, Praalgraf Prins Willem I 5. SCHIEDAM, St. Janskerk 55. ROCKANJE, Meertje 6. DELFSHAVEN, Achterhaven 56. STREEFKERK, Panorama 7. GORINCHEM, Molen aan de Merwede 57. ALPHEN A. D. RIJN 8. LEIDEN, Morschpoort 1669 58. GROOT-AMMERS 9. BRIELLE, Stil Steegje 59. LEIDEN, De Waag 10. DELFSHAVEN, Gedempte Achterwater 60. HILLEGOM-LISSE, Tulpen 11. ALPHEN AAN DEN RIJN, Brugje 61. ’s-GRAVENHAGE, Binnenhof 12. LEIDEN, Marekerk 62. DELFT, Brugje over het Vrouwenrecht 13. HAASTRECHT 63. WASSENAAR, Vijver en Park 14. BRIELLE 64. GOUDA, Turfsingel 15. OUDE WATER, Stadhuis 65. ROTTERDAM, Omgeving 16. LEIDEN, Haarlemmer Trekvaart 66. OUD-BEIJERLAND, Achterzijde Raadhuis 17. GORINCHEM, Dalemsche Poort 67. ’s-GRAVENHAGE, Park Zorgvliet 18. RIJSWIJK, Dorpsstraat 68. SOMMELSDIJK, Molenstraat 19. GOUDA, Vischbanken 69. ’s-GRAVENHAGE, Huis ten Bosch 20. OUD-SCHEVENINGEN 70. GIESSEN-NIEUWKERK 21. KLAASWAAL, Havenstraat 71. SCHEVENINGEN, Kurhaus met Pier 22. RIJNSBURG, Grachtje 72. KAGERPLASSEN 23. Reigers in den Polder 73. KIJKDUIN, Duingezicht 24. LEIDEN, Raadhuis 74. LEIDSCHENDAM 25. WOERDEN, De Rijn 75. ZWIJNDRECHT, Houthaven 26. VIANEN, De Toren 76. SCHIPLUIDEN, Dorpsstraat 27. RIJNSATERSWOUDE 77. VLAARDINGEN, Haringpakkerij 28. LEIMUIDEN 78. HEUKELOM, Kasteel 29. REEWIJK, Plassen 79. NOORDEN, bij Nieuwkoop 30. DELFT, De Oostpoort 80. LEERDAM, Ingang haven 31. DORDRECHT, Groote Kerk 81. SASSENHEIM, Park Rusthof 32. GOUDA, Nieuwe Haven 82. LISSE, Kasteel Keukenhof 33. ’s-GRAVENDEEL, ’t Weegje 83. LEIDEN, De Burcht 34. STRIJEN, Oude Haven 84. NUMANSDORP, Kerkstraat 35. MAASLAND 85. MOERDIJKBRUG 36. ZUID-BEIJERLAND, Oosteinde 86. HELLEVOETSLUIS, Oostzandplein 37. ROTTERDAM, Delftsche Poort 87. HILLEGERSBERG, De Rotte 38. ROTTERDAM, St. Laurenstoren 88. NIEUWE TONGE, Kerkring 39. DEN HAAG, Vredespaleis 89. ALBLASSERDAM 40. WATERINGEN, Graanmolen 90. OOLTGENSPLAAT, Voorstraat 41. HEENVLIET, Ruïne Ravestein 91. BOSKOOP, Biezen 42. DORDRECHT, Topgevel 1618 92. Oorsprong van de Rotte 43. OUDEWATER, Stadswaag 93. ZUIDLAND 44. SCHOONHOVEN, Veerpoort 94. HONSELAARSDIJK, Duijsloot 45. GORINCHEM, Detail Huis Bethlehem 95. ROTTERDAM, Graanelevators 46. RHOON, ’t Huis 96. LISSE, Hyacinthen 47. MAASSLUIS, Haven en Hervormde Kerk 97. ’s-GRAVENHAGE, Binnenpoort 48. GOUDA, Glasramen Crabeth St. Janskerk 98. DELFT, Scheeve Toren v. d. Oude Kerk 49. HAZERSWOUDE, Watermolen Roode Wip 99. BRAASSEMERMEER 50. Scheveningsche Visscherstypen 100. DORDRECHT, Voorstraathaven

Pag. 21, Plaat C, TULPENVELDEN Pag. 39, Plaat D, MAASGEZICHT, ROTTERDAM