X.

Esther siet foar it opkeamersfinster to lêzen. Hja lies mei ynspanning, de eagen net fen de bledkanten ôf; sims makke hja in licht biweech mei de holle, en mei in potlead sette hja in streek oan de kant. Troch it finster en de lichte wite kleden hinne foel it goudljocht fen de rypjende Maitiidsdei op hjar prachtich effen-bloun hier, skampend oer hjar blanke foarholle, de fine noas en de wilsterke mûle; de line-beammen, nou de leaven heechhâldend yn nij-griene gloede, weauwen mei de wizen fen de wyn it finster bylâns det ljochtglimpen troch de koele romme keamer skeaten, tafel en stoellen oer, opspegeljend by de glêzen fen de boekekast op it plak dêr’t earder de tryp-oerklaeide rêstbank stien hie. Unforweechlik siet hja dêr en lies; hja wier yn de rou, de earnst fen hjar wêzen foege by de earnst fen hjar dracht.

Mei in skoft die hja it boek ta, gyng oerein en joech hjar nei it finster dêrfoaroer, dat útseach op it hôf. Hja skoude it finster iepen, in lytse sucht fen de wyn dy’t dêr alles rûzjen die yn bliid biweech woe hja ek op hjar keamer fiele. Do stie hja wer stil, seach nei bûten, en tocht om it forline. In pear lette parrebeammen stiene yet yn blossumpracht, it gers laei as in swier grien tapyt twisken de beammen spraet, hiel it hôf laei dêr yn in steatlike earnstige rêst dêr’t de jonge Maitiidsbloei wyt en bliid trochhinne blonk. De hannen foelen wer gear yn hjar skerte, de rêstige blanke foarholle niigde foaroer. Hja mocht sterk wêze wolle, to nij wier it leed yet om it by lytse oanliedings net yet aloanwer nij to fielen. Hjir stie hja, iensum yn hjar drove dracht, dêr bloeide en tierde it libben, krêftich út fruchtbere ierde omheech rizend yn de ljochtsjende dei.

Hjoed de hyltiid hie hja it ynkearde antlit fen hjar broer wer foar hjar. Hja wist yet fen hjar famkestiid, ho’t hja hjir mei moeike Anke wol yn wiis petear oer de húshâlding stien hie, tomûk útkypjend nei bûten dêr’t Liuwe yn in greate stoel laei to dreamen, de eagen nei it geglyd fen it ljocht troch de waeijers fen leafgrien boppe syn holle. In stik fen hjar libben wier mei him foartgien. Hjar ljeafde hie nea west for hwet er hie mar for hwet him ûntbriek, famke en faem hie hja Mem wêze wollen oer dy tingere twiivlige jonge mei syn striidswier bistean, jierren hie it hjar tinzen folmakke, ynhâld oan hjar libben jown—wier den hiel dit bistean tarissing for it stjerren allinne, hie hja mei al hjar ljeafde-jaen neat betters birikke kinnen as det er freedlik en forkleare oergien wier nei it ûnneambere, dizze iene winst, woech hja op tsjin al dy soargen en stil-forkroppe triennen? Hja wist det, hie it kinnen, hja mei gjin oar lean yn it foarútsjuch hiel dy moeisume wei wer gien wêze scoe, det hja ré west hie hjarsels it dûbelde fen hjar ynspanning ôf to fergjen, for neat as dat. Liuwe hie mear as hjar broer, hjar jonge west, hjar smerte-bern dat hjar it libben swier makke hie fen soarch: ho ienlik wier hja nou’t dat soargjen hjar ôfnomd wier! Mei it libben fen hjar hert wier hja nou allinne.

Hja tocht om Sjoerd dy’t hja forwachte en bigriep hjarsels net. Hy hie alles hwet him bigearlik meitsje moast yn de eagen fen in frou: in great hert, in djip bistean, in swier libben efter him, mar hy wier net ûndergien, hy scoe, hy moast oerwinner wirde yn de libbensstriid, hja forsinde hjar net yn him. Sjuch dêr de seine fen it jild, tocht hja bitter, Liuwe dy’t neat brek hawn hie as it libben en dêr’t it libben op spile en yn stoarme hie oant it tinger ynstremint briek, hy de jonge fen it folk dy’t greatbrocht wier yn earmoede en bodzjen, dy’t bleat stien hie oan alle bidrigings fen it libben, dy’t gjin minder swier bistean hawn hie as Liuwe, like djip fen langst, like tsjuster wrakseljend, mar dy’t de holle optille scoe út it dynjend wiet en it strân wer birikke, inkeld om’t er sterker wier. Hjar hert slingere hinne en wer twisken oanhinklikens for it forstjerrende en ljeafde for it forrizende, mar nou, yn de farskens fen it leed, wier Liuwe hjar yet de neiste. Hja bigriep det it sa net bliuwe mocht en wraksele it ljocht wer tomjitte, mar dizze Sneintomiddei wier yette routiid for hjar.

Hja hearde Sjoerd oankommen troch de keamer, en makke hjar los fen hjar tinzen oer hwet gien wier. Hja moast tinke om hjar takomst, hja wachte hjoed fen him syn útstel oer hjar wegen tonei; oars hiene hja sûnt Liuwe syn forstjerren, in moanne lyn nou, dêr net mear oer praet. Hja seach hjar egen wei klear foar hjar, mar woe him sines net wize, en fielde det hjar libbens tofolle geargroeid wieren om him kâldwei to sizzen sa’t hja for hjarsels bisletten hie for de takomst. Do’t hja him ynkommen seach en sei det hja him to wachtsjen siet, foel it hjar op ho fêst en wis nou syn hiele hâlden wier, neat mear fen dy twiivlichheit dy’t hja sels yet by him merkbiten hie do’t hja mankoar founen for it earst,—ien dy’t syn wegen wit en se gean scil oant de ein. En djip yn hjar waerd in waerm fielen wekker, hy wier moai bleaun mei syn skerp-teikene holle, syn opglânzgjende en wer weidreamende blauwe eagen, syn feardige, kante lea, sa as it de frou weelde is nêst hjar to hawwen yn de libbensstriid. Wol forstie hja nou det hy it wird sizze scoe oer hjar takomst.

— In dei fen frede, sei hja stil.—Eft de ierde in nij libben bigjint.

— Ja, sei er. Mar it binne de âlde krêften dy’t hjar bisielje, en de ôffallen blêdden fen forline hjerst wirde frucht for dizze. It forline set him foart yn de takomst.

— Dû woest sizze det nimmen him losmeitsje kin fen hwet west hat.

— Ik mien det forjitte to wollen leffer is as net forjitte to kinnen. For my, Esther, is der nou mear as it hôf mei syn blossums en grien ûnder ús finsters. Sels hjirhinne is de wrâld krongen mei hjar ilinde. It is as in warskôging, in rop, det ik gjin rjucht haw to dreamen, wylst loft en ierde fol leed is.

— Dos giestû, en ik bliuw hjir allinne?

— Forjowst my, Esther, as ik fiel det it sa moat?

— Ik scoe dy net forjaen ast it oars field hiest, sei hja sêft.—Ik ek, ik scoe nou net mear oars kinne. As famke tocht ik wol det myn ropping lyts wier, Liuwe allinne. Wy hiene noed fen him, en ik tocht, ik hie him rêdden. Do kaem de wrâld en sloech him del. Ropping by minsken is foroardiele ûnder to gean, salang’t de wrâld bidoarn is en fol fenyn.

— Der is ien leed, Esther, sei er.—Us egen libben is der mei moeid. Nou’t wy dit witte is ús in doar sletten dy’t...

— Us tige rykdom iepene hie, folle hja oan.—Mar it Paradys is ta for allegearre, Sjoerd. It waerd sletten do’t der twa minsken komd wieren, en de ien in bilang hawn hie foar de oar. It scil net wer iepen gean ear’t it egen-bilang opgien is yn it heil fen de minskheit. Hwet scilstû dwaen?

— Nei de wrâld gean en siikje wizer to wirden. Ik ha woun det ik yn mysels leau, mar my ûntbrekt folle, ik ha sa gjin fjild for myn krêft, en hja doocht sa net ta de striid. Ik krij in swier libben, Esther, mar ik wit detst yn dyn tinzen by my wêze scilst.

— Noch is myn ropping yn lytse rounte steld, sei hja.—Mar hjir yn it doarp scil ik dwaen hwet ik kin. Liuwe hat in bigjin makke, ik scil it foartsette. Hja scille sjen det jild noch stân macht hawwe oer de siele fen de minske. Ljeaver hún fen oaren as in deade siel. Al is it bliid mear jaen to kinnen as mannichien.

In skoft wier it stil. Beide wieren hja yn hjar tinzen allinne. Do sei Sjoerd:

— Sa ûngelikense wegen binne wy gien, dû en ik. En dochs sjuch ik se gearrinnen en ien wirden. Wy skiede net Esther, al moat ik nou in skoft gean. Sa’n swiere winst wier ús al it forstean fen ús ropping. En ta it lok binne wy yet lang net komd. Mar miskien...

Hja stie foar in finster en wiisde mei hjar hân nei it wide fjild om hjar hinne, nei de púnwei dy’t in ein fierder as in gouden streek troch it lân loek en de pear toerspitskes tsjin de kym.

— Sa fredich en klear leit de wrâld dêr hinne, sei hja.—Mar bloedich moat der fochten wirde ear’t de minske syn rjucht op in lyts stikje lok jilde litte mei. De lippen moatte yet mar hwet fêster opmankoar en de eagen yet striidberder. As efter dy strangens it sêfte fjûr fen de ljeafde mar lôgjen bliuwt!

Wer stiene hja nêst mankoar, hy de earm om hjar skouders, fen de hege opkeamer fierkjend nei de moeting fen loft en ierde. In frjemde wijing wier oer hjar komd, as rigen dêrûnder foar hjar yn einleaze lingten skimen fen soarch en leed, fen sûnde en selssucht en niid, en as gyngen hja dy meimankoar tomjitte, striidber troch ienselde ljeafde, roppen ta ienselde wirk. Hja kearden hjar ôf fen dat sjen en seagen yn mankoar’s eagen, alles wittend, alles oerjaend. Do patte er hjar op ’e foarholle en naem hjar hân; en mei in lêst lústerjen fen hjar namme joech er him wei fen de ljeafde dy’t him de himel biwarre, nei de ûnlijige wrâld dy’t mei skomjende hertstochten tsjuster rûze yn de forhoalen fierten.

— Ein. —

_Skreaun Febr.—April_ 1921.