Part 20

Lay za deach say zai keill, Patr^k zrynn ni bachal ... Rug e in tossin less er wurn, gow was aa gi ... sl ... Is di bail awzail uoid, Ossan nan roak nach teym Coo in tein neaach gin a loyith, smow chur groym er feanow fynn A cleryth ni bachill brek, bi wor ym beacht zut reid lin A churri a wrayr a znaath, ne wai zaw er fanaw fynn Onyth harly zut gin noine, a Ossin gin doll nane dey Bee say er chathris gi braa, how gathris di znaa nyn fane Kegit blyin di bein boa, a geyskych reid choel syth heill Ne hynossit zut gow maik, a luit eacht a rin feanow fynn Fa ranew in doyn traane, wa agginn fene er gyth ... Keiss ga hokwail gow fane fin, na noe in tegwail ... Ne reive ansyth si doythin vor, nach da bi chor bea na ... Ne reive in nalwe nin lann brek, a darveith ... Da nynnosit zeive in ness, a Ossin nin gress noch mein. Coo yn tein neach bi zar lave, wa sreyith ... Mor in feine, a churris orm, a cleyrrith oyd nyth f ... Ni hynossit gow lay looin, ne way loye ... Onyth harlyth how nane dey, a Ossin da dane ... Coo nyth leich bar lat mait skay, ri dol din ane ansyth gath Oskir is keilt is gowle, is m’lowith nyn lanni maath Fa hymchill v’kowle ayl boyin di bi raa si chath Farzone fullych m’ynreith is kerrill ri sneive zaath Dermin daath alin gyn nawle, re hor skaath chin bi waath Collyth m’cheilt er wley mynni, kyrkeith curri nyn genk maath Agus rynnith m’ynreith, myrychin nar wenyth in gaath Felane foltinn bi wakith ind, agus garryth in deim narv Derring m’doyrin gyn none aygh m’garryth bi waath law Me fene is g. m’smail is dyryth darrith m’ronane Tre mek nyth kerd gyn chalk, re oyr hentyth di barm yark Mir a zana ma zut goo, a cleryth wor furt nyth mynni Cha noch banit dossyth din nane ach gith fer fane a braath a zille Soo id chaithir is gawe di fenni is wayassi in narm gi ler Gi ein neach ga bi zar laiwe, hanyth o chaaith guss in nane Hanyth reith lochlin er ler, daor done skaa by wor gnaa Di wraa keiss errin er koyne, fane deyryth r sloyg gyth ler Hanyth ith chawr zar wane, twoa dey hug ass gi knok Carbryth loaechr bi waath lawe, iiij chayth slane gow port Vii caythin hanik in nane huggar in near o lea cuynni Ne ... sa nyth deacha rir gerrow, oo roe zein slane o zaryth dwnni Is sai waa na chawlyth long, daryth deown syth hylych fene xxx caath feit di loyith nath dea woyin dar der feine Waa ga weeow er in trae, cown krer bi lawe gin locht Ruk sloyg nyn hynea zeive, is di hog ea kenni reith er knok Cown m’reith wllith nin eacht, agus dollir nan greath trom Di zagamir er in traa er ym bayth fo zar tonni iij mec doytith ga bi rane, yth toythit o lar yn long Fer tenni is kerkil a flwk, a zaik sinni a gorp gi lommi Oor armyth neyn reith grekga, agus forni nyn beyme trome Di zagamir fa zaar byve, is ner aig synn in vyve fa bron iiij mec reith lochlin bi a chasgr sein de neive arm Ne tre balwe one vorrin or, neyn deacha sayd voyn ach marg Re in doythin ga bi wor, Dare done skayth bi zall gnaa Di zaig sinn sin a chorp er trae, er ni lot fo wail nyn nane Di loyew in doythin trane neyn deacha woyn fene sin nar Ach reith ni franki mir hea an lyn say brea er in nail Er eggill in oskir wll, cha di leggi ay voyeni er lar Gow glen baltan mir ta hest, is and di zawe ay foss is tawe Er traye fintrath ni goyn fer in churri ni sloye in tar Er reow in doythin trane, di zoil sein fene er sar Di bimmi o reith r narm, leich a waa marve er in lar Di bimmi clawe agus skayth na blaya har er in traye Er traye fintraithin nyn port, di bimmi ann corp ferrane Di bimmi leich fa zar byve, is di bimmi ann fyve ar Phatrik V’Alpin ail, neyn danith zar wane wo rae Ach da cath eggr gyn locht is ny roif in gorp slane Cath di clanni bisskyni zeive, boein noch char vennyth in law Cath di clanni mornyth nyn grath is in darne lay clannow smail Er fr lawsyth ath halgin trane, say zaik sin dar wane sin nar Coyk cathin eggr zar sloyig a legga woyn er in tra xxxth ca feizit gin rath, deechcayd feithyit gith cath zeive Zarremay loyg zar zoynn, nach dranik er toynn a reiss A halgin da wreggrin clar, o baillait deym pen gych skail Gow dukgai caa zawryth nyth glann, noch cha danik ken r lay Di rynni sin a gawli long, agus argit trome in reith In noor sin eydda sin neycht, in neirrin er gi lea dee A Phatrik matha ny mynn an id keilli a waym bass Cur feyn talla her mo knees oss aggit hay fiss mo skail

Ossin o taa tow skeith, dane a noss di heith gou bass Gau turnigin is ear tlws, is gew Dea mowch gi lay Ar sleyve Seyane la luain, agus ni sloye er a lar Meichall is mur is mac Dey, dy hoyrt fene er an law In da espil deyk si wlay gi clerych may is gi faye Edrwme agis effrin or di wi gi croy er my lay. Lay.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian.

La de ’n deachaidh se do ’n chill, Padruig grinn a bhachuill ... Rug e an t-Ossian leis air mhuirn, gu bhitheas e ... ’Us do b’aill leam fhaghail uait, Ossian nan ruaig nach tioma, Co an t-aon neach gun a luaidh, ’s mo chuir de ghruaim air Fiannaibh Fhinn? A chléirich a bhachuill bhric, bu mhòr am beachd dhuit ri d’ linn, A chur ann am briathraibh gnàthaichte, na bha a dh’agh air Fiannaibh Fhinn. O na tharladh dhuit gun on, Ossian gun dol ’n an deidh, Bith-sa air chaithris gu bràth, thu’g aithris mu ghnàth nam Feinn. Caogad bliadhna na ’m bithinn beo, ag éisdeachd ri d’ cheòl ’s a chill, Ni h-innisinn dhuit gu m’ eug, a liuthad euchd ’rinn Fianna Fhinn. Fearainne an domhain trein, bha againn féin air gach ... Cìs ’g a thogail gu Feinn Fhinn, air neo an teugbhail ... Ni robh anns an domhan mhòr, neach da ’m bu chòir Ni robh anu an Almha nan lann breac, a gharbh ... Da ’n innisid dhoibh a nis, Ossian nan greas nach ... Co an t-aon neach bu gheire lamh, bha ... Mòr a phéin a chuireas orm, a chléirich oide ... Ni h-innisinn gu la luain, na bha a luaidh ... O na tharladh thu ’n an déidh, Ossian da deanadh ... Co na laoich b’ fhearr leat mu ’d sgéith, ri dol do ’n Fheinn anns a chath? Osgar ’us Caoilt ’us Gall, us Mac Lughaidh nan lann maith, Fa thimchioll Mhic Cumhail aille, buidheann do bu réidh ’s a chath, Fearghon fuileach mac an rìgh, ’us Caruill r’a ’s nimhe gath, Diarman dathta aluinn gun umhal, do fhuair sgiath chinn bu mhaith, Collaidh mac Chaoilt air fleadh mìne, Corca curaidh nan geang maith, Agus Roinn mac an rìgh, muirichinn nach mìn ’an cath, Faolan folt-fhionn bu mhac Fhinn, agus Garaidh an dion nàmh, Dearuinn mac Dobharain gun on, Aodh mac Garaidh bu mhaith làmh, Mi fein ’us Garaidh mac Smail, ’us Daoire darrach mac Ronain, Tri mic a Cheaird gun cheilg, ri ’r thionndadh do ’m b’arm dhearg. Mar a dheanadh mi dhuit guth, a chléirich mhòr Phuirt na mionna, Cha b’ aithne dhomhsa de ’n Fheinn, ach gach fear dhiu bh’ a breth a gheill Suidh ’n ad chaithir ’us gabh do pheann, ’us gu faigheas an arm gu léir. Gach aon neach do ’m bu gheir làmh, thainig o chathaibh gus an Fheinn. Thainig righ Lochlainn air lear, Daire donn sgiath bu mhor gné, Do bhreith cìs Eirinn air Chonn, fa ’n deurach ar sluagh gu léir. Thainig de chobhar do ’r Feinn, sluagh do thug as gach cnoc, Cairbar leobhar bu mhaith lamh, ceithir cathan slan gu port, Seachd cathan thainig de ’n Fhéinn, thugar tri an ear o leth Chuinn, Ni mor nach deachaidh ghearradh na robh dhinn slàn o Dhaire donn. Is e bha ’n a chabhlach long, Daire donn ’s a theaghlach féin, Deich cath fichead de shluagh, nach deachaidh uainn do ’n tìre féin, Bha ga ’m feitheamh air an tràigh, Conn crithear bu làmh gun lochd, Rug sluagh na h-Innia dhoibh, ’us do thog e ceann rìgh air cnoc, Conn mac rìgh Ullaidh nan euchd, agus Dollar nan gniomh tròm, Do dh’ fhàgamair air an tràigh, air am bàthadh fo ghàir tonn. Trì mic Dubhtaich dha ’m bu threun, a teachd o lar an long, Feartan is Cearcul a phluic, do dh’ fhàg sinn an cuirp gu lom. Omhar armaicht nighean rìgh Greige, agus Forna nam beuman tròm, Do dh’ fhàgamar fo ghàire baoibh, is nior fhàg sin an aoibh fa bròn, Ceithir mic rìgh Lochlainn, a chosgair sinn de nimh arm, Na tri Balaidh o ’n Bhorruinn shoir, ni ’n deachaidh iad uainn ach mairg, Righ an Domhain ge bu mhòr, Daire donn sgiath bu gheal gné, Do dh’ fhàg sinn a chorp air tràigh, air a lot fo bhuille na Feinn, De shluaghaibh an domhain tréin, ni ’n deachaidh uainn féin ’s an àir Ach rìgh na Fraince mar e, ainlinn ’s e breith air an àil; Air eagal an Osgair oill, cha do leig e a bhuinn air làr, Gu Gleannabaltan mar tha ’theisd, is ann do ghabh e fois ’us tàmh. Air tràigh Fionntraigh a chuain, far na chuir na sloigh an t-àir, Air righribh an domhain tréin, do dh’ òl sinn féin ar sàr, Do b’ iomadh o fhraoich ar n’ arm, laoich a bha marbh air an làr, Do b’ iomadh claidheamh ’us sgiath, ’n am bloighibh shear air an tràigh, Air traigh Fionntraigh nam port, do b’ iomadh ann corp fhearàn, Do b’ iomadh laoich fo ghàire baoibh, ’us do b’ iomadh ann faoibh àir. A Phadruig mhic Alpain àil, ni ’n d’ thainig de ’r Feinn o thràigh, Ach da chath eagar gun lochd, agus ni ’n robh an corp slàn. Cath de chlannaibh Baoisgne dhiubh, buidheann noch char mhean an làmh, Cath de chlannaibh Moirne nan grath, agus an darna le clannaibh Smàil. Air bhur làmhsa a thailginn thréine, ’s e dh’ fhàg sinn de ’r Féinn ’s an àir, Coig cathan eagar de ’r sluagh, a leigeadh uainn air an tràigh, Deich cath fichead gun rath, deich ceud fichead gach cath dhiubh, De dh’ àireimh sluaigh Dhaire dhuinn, nach d’ rainig air tonn a rìs. A thailginn da freagrann cléir, o b’ aill leat uam féin gach sgeul, Gu tugadh cath Ghabhra nan gleann, noch cha tainig ceann ar la. Do rinneadh sinn a gabhail long, agus airgiod trom an rìgh, An t-òr, ’s an eideadh, ’s an ni, ’an Eirinn air gach leth di. A Phadruig mhaith nam mionna, ann ad chill am faigheam bàs? Cuir féin talamh air mo chneas, o ’s agad tha fios mo sgeul. Ossiain, o tha tu sgìth, dean a nis do shìth gu bàs, Gabh d’ ùrnuighean ’us iarr tlus, ’us guidh Dia moch gach la, Air sliabh Sion la luain, agus na sluaigh air an làr, Michal ’us Muire ’us mac Dhé’ do thoirt féin air an laimh. An da abstol deug ’s a bhlaith, gach cleireach maith ’s gach faidh, Edaram agus Ifrionn, oir do bhi gu cruaidh air mo la. La.

[Sidenote: ANCIENT.]

Auctor hujus Osseane m’fynn.

Anvine in nocht nart mo lawe ne ell mi coozein er laar Is nee enyth zof waa bronych ym zebil trog sennorych Troyg gi neith cheddeyth doif seach gi dwn er twne talwon Re tarring clach a hallinn gow relling hulchin talzing It ta wrskal aggwme zut er ir zi wuntir phatrik Estith re astenyth inn schal beg er tocht zin talgin Brwin di rinnyth in swnn er sleywe quoalgein moelyth lwmm Di churri er feanow phail ywir in ta hunwail Da drane din wrwin wroyth chur finn er clan morn Agus in trane elli zeit ormss is er clannow biskneith Hugas fregryth nar choyr er m’cowle v’tranewoyr Hurd nach bein fada fa smacht is nach danyth doo geilleicht Di weit Finn fada na host in leich nac burras a cosga Fer gin noyin gin eggill nor a quayl in doo regryth Is sea coyrra di raa rwm flath eanyth ny vane finn Bea tou schell a tarring clooch ma in deyt how in weit wronyth Di zeyrris is sin ra erg soss o vak cowle a rinzerga Sea lenn me din nane awnyth cathrow chath croychalm Fastir miss ag in nane verrir royssa my wraa feyn In lwcht a wa gim heit ann is da in deit id tame gi anvin Faa meith in coythrlyth croo din nane in gath crwnvonyth Anvin Ymyth nac gin anyth ann da in tallyth tame gyth anvin anvin Anvin in nocht cley mo curp creddwm di wraer padrik Eddir lawe is chass is chenn, it tame ullith gi anvin anvin Anvin.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian mac Fhinn.

Anmhunn an nochd neart mo laimh, ni bheil mo choimhghin er làr, Is ni ioghnadh dhomh bhi brònach, ’am ghiobul truagh seanarach, Truagh gach ni cheadaich domh, seach gach duine air tuinn talmhainn, Bhi tarruing chlach a shallain, gu relig thulaich an tailghin, Tha ursgeul again dhuit, air ar dheadh mhuinntir, Phadruig, Eisd ri fàistneachd Fhinn, seal beag air teachd do ’n tailginn. Brughainn do rinn an sonn, air sliabh Chuailgne maola lom, Do chuir air Fianaibh Fail, aobhair ann do thionail. Da thrian de ’n bhrughainn bhreagh, chuir Fionn air Clanna Moiru, Agus an trian eile dheth ormsa, agus air clannaibh Baoisgne. Thugas freagradh nar choir, air mac Cumhail mhic Threunmhoir; Thubhairt nach bithinn fad fo a smachd, ’s nach deanainn da géilleadh. Do bha Fionn fada ’n a thosd an laoch, nach b’ fhurasd a chosgadh, Fear gun on gun eagal, ’n uair a chual an dubh-fhreagradh, Is e an còmhradh do radh rium, flath ainbhtheach na Feinn, Fionn, Bithidh tu seal a tarruing chlach, ma ’n d’ theid thu ’na bhith bhrònach, Do dh’ eireas sin ri feirg suas, o mhac Cumhail rinn-dhearg, Is e lean mi de ’n Fheinn ainbhtheach, an ceathramh cath cruaidh-chalm, Fasdair mise aig an Fheinn, bheircar roimhse mo bhreth féin, An luchd a bha ga ’m sheideadh, ann is do ’n teid, A ta ’m gu h-anmhunn-mhunn Fa mi an comhairleach crodha, do ’n Fheinn an cath cruinnbheum. Anmhunn, Iomadh neach gun aithne ann, de’ an talamh ta ’m gu h-anmhunn, anmhunn, Anmhunn an nochd cliabh mo chuirp, creideam do bhriathra Phadruig, Eadar làmh ’us chos ’us cheann, a ta ’m uile gu h-anmhunn anmhunn. Anmhunn.

Is e ùghdair so Ossian.

An so chunnaic mi an Fheinn, do chunnaic mi Conan ’us Gall, Fionn ’us Osgar mo mhac, Roinn, ’us Art, ’us Diarmad donn, Mac Lughaidh geangach nan colg, Garaidh dearg, ’us Aodh beag, ’Us Aodh mac Garaidh nach tioma, na tri Fionna ’us Fead Glas, agus Gobh agus Garaidh, Galabh nan gead ’us Conan bras, Goll agus Crudhain mac Ghuill, Socach mac Fhinn agus Bran, Caoilte mac Ronain nan cath, deagh dhuine coimhlinn agus leum air glinne, Is e a cheud a bhronnadh òir, ’us fear o ’n bhonn bharr bu bhinne, Baithean mac Brasail nan lann, mac Croimchinn dein mic an Smaill, Agus Osgar mac Garaidh ghairbh, na tri Balbh ’us na tri Sgeil, Tri buidhinn Ghlinne Sròil, tri Ruaill o mhonadh Righ, Seachd mic Chaoilt nan cleas, tri Glasa o Ghlasraidh nan saor, Tri Beathach chnoic an Duird, do bhitheas fo mhuirn a ghnàth, Deathach mac Fhichit a Bhoruinn mhoir, os a teachd air buaidh a taid. An so chunnaic mi an Fheinn, buidheann fhiall do cheann ’chadh ceòl. An timchioll Ossiain ’us Fhinn, siubhail ghleann do bhronnadh òir, Fearluth ’us Caruil cruaidh, do bheireadh buaidh air gach cath, Fa canaim ’us Faolan fiall, do chunnaic mi iad ’an so. An so chunnaic.

[Sidenote: ANCIENT.]

A houdir so Ossin.

In soo chonnich maa in nayne, di chonnich ma caynan is goole Finni is oskir mi vacki rynith is art is dermit doone M’lowith kynkeith ni galge garrith derk is ey beg Is ey m’carrith nor heyme ni tre finni is fed Glass is gow is garri galwe nin gead is conane brass Gole is cwin m’gwille sokkith m’fynni is bran Keilt m’ronane ni gath doywn coylin is leym er gleinni Is caedith a fronith or is fer one woyne var by vinni Baynith m’Brassil ni lanni m’chromchin tenni m’yn smail Agus oskir m’carrith zerve ni tre balwa is ni tre skaill Tre boyane zlinni schroill tre rwell o voynith reith vii mic cheilt ni glass tre zlassni zlessra nyn ser Tre beath chnoki durt be veddeis fa wurni znath Deach m’eithit vorni vor oissi teacht er boie id tad In soo a chonich ma in nane boyine eall di chenchyth koyll In dimchill ossin is inn swle zlinni di fronfre or Fer loo is kerrill croye di verdeis boye er gyth catht Fay canym is felune feall di chonnik mi ead in soo In soo chonni.

A houdir so ossin m’finn.

Innis downe a phadrik nonor a leyvin A wil neewa gi hayre ag mathew fane eyrrin Veyriss zut a zayvin a ossinn ni glooyn Nac wil neewa ag aythyr ag oskyr na ag goolle Ach is troyg ni skayl channis tuss cleyrry Mis danew chrawe is gin neewa ag fane eyrrin Nac math lat a teneir vee tow si caythre Gin keilt gin noskyr weith far zutt is taythyr Beg a wath lwmsi wee ym hew si caythree Gin keilt gin noskyr weith far rwm is maythir Is farr gnwss vec neyve re agsin raa am lay Na wil doyr si grwnnith vea aggit gi hymlane Innis dwne a halgin skayli ni caythryth noya Verinsi zut gi hayre scaylli cath gawrraa Ma sea skayll ni cathrych zeawris tuss a hannor Gin netow gin nagris gin nenkis gin nanehoyve Ka id muntir neyve is oyssil fayne eyrrin Vil kroyss na gree na deilli sead cleyrri Ni heynin is ni fane ni cosswil eayd ree cheyll Neir zlass glayrre wea geyrre sprey Er zraw tenni phadrik na fagsi ni demyh Gin nis di ree noya ber a steach ni fayni.

[Sidenote: MODERN.]

Is e ùghdair so Ossian mac Fhinn.

Innis duinn a Phadruig an onoir is leinn; Am bheil neamh co h-aighear aig maithibh Feinn Eirinn? Bheirinnse dhuit a dheimhin, Ossian nan glonn, Nach bheil neamh aig d’ athair aig Osgar no aig Gall. Ach is truagh an sgeul a chanas tusa chléirich, Mise deanamh chràbhaidh ’s gun neamh aig Feinn Eirinn. Nach maith leat a d’ aonar bhi d’ shuidh ’s a chaithir Gun Chaoilt, gun Osgar bhi marriut ’us d’ athair? Is beag am maith leamsa bhi am shuidh ’s a chaithir, Gun Chaoilt, gun Osgar, bhi marrium ’us m’athair Is fearr gnuis mhic neimh ri fhaicinn réidh do la No na bheil de dh’ or ’s a chruinne bhi agad gu h-iomlan. Innis duinn a Thailginn sgeul na cathrach naomha, Bheirinnse dhuit co h-aighear sgeul catha Ghabhra. Ma ’s e sgeul na cathrach, dh’ iarras tusa a sheanair, Gun iotadh gun ocras, gun airceas, gun aineamh. Ge iad muinntir néimh, is uasal Feinn Eirinn, Am bheil cruas nan cridhe, na diolsa iad a chléirich. Ni h-ionann ’us na Feinn, ni cosmhuil iad ri cheile, Ni air ghlas clàr a bhi ag iarraidh spréidh. Air ghràdh teann a Phadruig na fàgsa na daimhe, Gun fhios do rìgh neimh beir a steach na Feinn.

[Sidenote: ANCIENT.]

A houdir soo Ossein.