Chapter 8 of 11 · 4000 words · ~20 min read

Part 8

Animus est a sordido lucro alienissimus. Liberis suis semovit e facultatibus quod illis satis esse putat; quod superest largiter effundit. Cum advocationibus 240 adhuc aleretur, nulli non dedit amicum verumque consilium, magis illorum commodis prospiciens quam suis; plerisque solitus persuadere uti litem componerent, minus enim hic fore dispendii. Id si minus impetrabat, tum rationem indicabat qua possent quam 245 minimo dispendio litigare, quando quibusdam hic animus est, ut litibus etiam delectentur. In urbe Londoniensi, in qua natus est, annos aliquot iudicem egit in causis civilibus. Id munus ut minimum habet oneris (nam non sedetur nisi die Iovis usque ad prandium), 250 ita cum primis honorificum habetur. Nemo plures causas absolvit, nemo se gessit integrius; remissa plerisque pecunia quam ex praescripto debent qui litigant. Siquidem ante litis contestationem actor deponit tres drachmas, totidem reus, nec amplius quicquam 255 fas est exigere. His moribus effecit ut civitati suae longe carissimus esset.

Decreverat autem hac fortuna esse contentus, quae et satis haberet auctoritatis, nec tamen esset gravibus obnoxia periculis. Semel atque iterum extrusus est in 260 legationem; in qua cum se cordatissime gessisset, non conquievit serenissimus rex Henricus eius nominis octavus, donec hominem in aulam suam pertraheret. Cur enim non dicam pertraheret? Nullus unquam vehementius ambiit in aulam admitti quam 265 hic studuit effugere. Verum cum esset optimo regi in animo familiam suam eruditis, gravibus, cordatis et integris viris differtam reddere, cum alios permultos, tum Morum in primis accivit; quem sic in intimis habet, ut a se nunquam patiatur discedere. Sive seriis 270 utendum est, nihil illo consultius; sive visum est regi fabulis amoenioribus laxare animum, nullus comes festivior. Saepe res arduae iudicem gravem et cordatum postulant; has sic Morus discutit, ut utraque pars habeat gratiam. Nec tamen ab eo quisquam 275 impetravit ut munus a quoquam acciperet. Felices res publicas, si Mori similes magistratus ubique praeficeret princeps! Nec interim ullum accessit supercilium.

Inter tantas negotiorum moles et veterum amiculorum meminit et ad literas adamatas subinde redit. 280 Quicquid dignitate valet, quicquid apud amplissimum regem gratia pollet, id omne iuvandae reipublicae, iuvandis amicis impendit. Semper quidem adfuit animus de cunctis bene merendi cupidissimus, mireque pronus ad misericordiam: eum nunc magis exserit, 285 quando potest plus prodesse. Alios pecunia sublevat, alios auctoritate tuetur, alios commendatione provehit: quos alioqui iuvare non potest, his consilio succurrit: nullum unquam a se tristem dimisit. Diceres Morum esse publicum omnium inopum patronum. 290 Ingens lucrum sibi putat accessisse, si quem oppressum sublevavit, si perplexum et impeditum explicuit, si alienatum redegit in gratiam. Nemo lubentius collocat beneficium, nemo minus exprobrat. Iam cum tot nominibus sit felicissimus, et felicitatis comes fere 295 soleat esse iactantia, nullum adhuc mortalium mihi videre contigit qui longius abesset ab hoc vitio.

Sed ad studiorum commemorationem redeo, quae me Moro mihique Morum potissimum conciliarunt. Primam aetatem carmine potissimum exercuit. Mox 300 diu luctatus est, ut prosam orationem redderet molliorem, per omne scripti genus stilum exercens; qui cuiusmodi sit, quid attinet commemorare? tibi praesertim qui libros eius semper habeas in manibus. Declamationibus praecipue delectatus est, et in his, 305 materiis paradoxis, quod in his acrior sit ingeniorum exercitatio. Unde adolescens etiamnum dialogum moliebatur, in quo Platonis communitatem ad uxores usque defendit. Luciani Tyrannicidae respondit, quo in argumento me voluit antagonistam habere; quo 310 certius periculum faceret ecquid profecisset in hoc genere. Utopiam hoc consilio edidit, ut indicaret quibus rebus fiat ut minus commode habeant respublicae; sed Britannicam potissimum effinxit, quam habet penitus perspectam cognitamque. Secundum librum prius 315 scripserat per otium; mox per occasionem primum adiecit ex tempore. Atque hinc nonnulla dictionis inaequalitas.

Vix alium reperias qui felicius dicat ex tempore; adeo felici ingenio felix lingua subservit. Ingenium 320 praesens et ubique praevolans, memoria parata; quae cum omnia habeat velut in numerato, prompte et incontanter suggerit quicquid tempus aut res postulat. In disputationibus nihil fingi potest acutius, adeo ut summis etiam theologis saepe negotium facessat, in 325 ipsorum harena versans. Ioannes Coletus, vir acris exactique iudicii, in familiaribus colloquiis subinde dicere solet Britanniae non nisi unicum esse ingenium; cum haec insula tot egregiis ingeniis floreat.

Verae pietatis non indiligens cultor est, etiam si ab 330 omni superstitione alienissimus. Habet suas horas, quibus Deo litet precibus, non ex more, sed e pectore depromptis. Cum amicis sic fabulatur de vita futuri seculi, ut agnoscas illum ex animo loqui neque sine optima spe. Ac talis Morus est etiam in aula. Et 335 postea sunt qui putent Christianos non inveniri nisi in monasteriis.

Tales viros cordatissimus rex in familiam suam atque adeo in cubiculum non solum admittit verum etiam invitat; nec invitat modo verum etiam pertrahit. 340 Hos habet arbitros ac testes perpetuos vitae suae, hos habet in consiliis, hos habet itinerum comites. Ab his stipari gaudet potius quam luxu perditis iuvenibus aut mulierculis, aut etiam torquatis Midis aut insinceris officiis; quorum alius ad voluptates 345 ineptas avocet, alius ad tyrannidem inflammet, alius ad expilandum populum novas technas suggerat. In hac aula si vixisses, Huttene, sat scio rursum aliam aulam describeres, et aulas odisse desineres. Quanquam tu quoque cum eo principe vivis ut integriorem nec 350 optare possis; neque desunt qui rebus optimis faveant. Sed quid ista paucitas ad tantum examen insignium virorum, Montioii, Linacri, Pacaei, Coleti, Stocschleii, Latimeri, Mori, Tunstalli, Clerici atque aliorum his adsimilium? quorum quemcunque nominaveris, mundum 355 omnium virtutum ac disciplinarum semel dixeris. Mihi vero spes est haudquaquam vulgaris fore ut Albertus, unicum his temporibus nostrae Germaniae ornamentum, et plures sui similes in suam allegat familiam, et ceteris principibus gravi sit exemplo, ut 360 idem et ipsi suae quisque domi facere studeant.

Habes imaginem ad optimum exemplar a pessimo artifice non optime delineatam. Ea tibi minus placebit, si continget Morum nosse propius. Sed illud tamen interim cavi, ne mihi possis impingere, quod 365 tibi minus paruerim, neve semper opprobres nimium breves epistolas. Etiamsi haec nec mihi scribenti visa est longior, nec tibi legenti, sat scio, prolixa videbitur: id faciet Mori nostri suavitas. Bene vale.

Antuerpiae decimo Calendas Augusti Anno M.D.XIX. 370

XXVII. A DISHONEST LONDONER

Hoc nuper cuidam accidit apud Britannos, medico mihi ut patria communi, ita et amicitia coniunctissimo. Civem quendam Londoniensem, virum egregie nummatum et habitum adprime probum, arte curaque sua liberarat, non sine suo ipsius periculo; nam is pestilentissima 5 febre tenebatur. Et ut fit in periculis, medico montes aureos fuerat pollicitus, si non gravaretur sibi in tanto vitae discrimine dexter adesse, obtestatus et amicitiam quae illi cum eo intercedebat. Quid multis? Persuasit et iuveni et Germano. Adfuit, 10 nihil non fecit; revixit ille. Ubi verecunde de pecunia medicus admonuerat, elusit nugator, negans de mercede quicquam addubitandum, ceterum arcae nummariae clavem penes uxorem esse: 'et nosti' inquit 'mulierum ingenium. Nolo sentiat tantam pecuniae summam a 15 me datam.' Deinde post dies aliquot hominem obvium forte factum, iam nitidum et nulla morbi vestigia prae se ferentem, appellavit et nondum datae mercedis admonuit. Ille constanter asseverare pecuniam suo iussu ab uxore numeratam esse. Medicus negare factum. 20 Hic vide quam ansam bonus ille vir arripuerit. Cum forte medicus eum Latine numero singulari appellasset, ibi velut atroci lacessitus iniuria, 'Vah,' inquit 'homo Germanus tuissas Anglum?' Moxque velut impos animi, prae iracundia caput movens diraque minitans, 25 subduxit sese. Atque ad eum modum honestus ille civis elusit, dignus profecto quem sua pestis repetat.

Risimus quidem fabulam, nec tamen sine dolore propter indigne frustratum amicum, nec sine tam insignis ingratitudinis admiratione. Referunt gratiam 30 leones in periculis adiuti; meminerunt officii dracones. Homo homini, amicus amico sic merito, pro mercede quae nulla satis digna rependi poterat, ludibrium reponit. Atque haec in facti detestationem diximus, non in gentis odium. Nec enim par est ex hoc uno nebulone 35 Britannos omnes aestimari.

XXVIII. THE CONDITION OF ENGLISH HOUSES

ERASMUS ROTERODAMUS FRANCISCO CARDINALIS EBORACENSIS MEDICO S.

Frequenter et admirari et dolere soleo, qui fiat ut Britannia tot iam annis assidua pestilentia vexetur, praesertim sudore letali, quod malum paene videtur habere peculiare. Legimus civitatem a diutina pestilentia liberatam, consilio philosophi mutatis aedificiis. 5 Aut me fallit animus, aut simili ratione liberari possit Anglia. Primum quam coeli partem spectent fenestrae ostiave nihil habent pensi: deinde sic fere constructa sunt conclavia, ut nequaquam sint perflabilia, quod inprimis admonet Galenus. Tum magnam parietis 10 partem habent vitreis tessellis pellucidam, quae sic admittunt lumen ut ventos excludant, et tamen per rimulas admittunt auram illam colatam, aliquanto pestilentiorem, ibi diu quiescentem. Tum sola fere strata sunt argilla, tum scirpis palustribus, qui subinde sic 15 renovantur, ut fundamentum maneat aliquoties annos viginti, sub se fovens sputa, vomitus, proiectam cervisiam et piscium reliquias, aliasque sordes non nominandas. Hinc mutato coelo vapor quidam exhalatur, mea sententia minime salubris humano corpori. 20

Adde quod Anglia non solum undique circumfusa est mari, verum etiam multis in locis palustris est salsisque fluminibus intersecta; ne quid dicam interim de salsamentis, quibus vulgus mirum in modum delectatur. Confiderem insulam fore multo salubriorem si 25 scirporum usus tolleretur; tum si sic exstruerentur cubicula, ut duobus aut tribus lateribus paterent coelo; fenestris omnibus vitreis ita confectis, ut totae possent aperiri, totae claudi, et sic claudi ut non pateret per hiantes rimas aditus ventis noxiis. Siquidem ut aliquando 30 salutiferum est admittere coelum, ita nonnunquam salutiferum est excludere. Ridet vulgus si quis offenditur coelo nubiloso. Ego et ante annos triginta, si fueram ingressus cubiculum in quo mensibus aliquot nemo versatus esset, ilico incipiebam febricitare. Conferret 35 huc, si vulgo parcior victus persuaderi posset ac salsamentorum moderatior usus; tum si publica cura demandaretur aedilibus, ut viae mundiores essent a caeno, curarentur et ea quae civitati vicina essent.

Ridebis, scio, otium meum, qui his de rebus sollicitus 40 sim. Faveo regioni quae mihi tam diu praebuit hospitium; et in qua libens finiam quod superest aevi, si liceat. Non dubito quin tu haec pro tua prudentia rectius noris; libuit tamen admonere, ut si meum iudicium cum tuo consentiat, haec viris principibus persuadeas. Haec 45 enim olim regum cura consuevit esse. Scripsissem perlibenter reverendissimo domino Cardinali; sed nec otium erat nec argumentum, nec ignoro quibus ille negotiis distringatur. Bene vale, vir humanissime; cui debeo plurimum. 50

XXIX. FISHER'S STUDY AT ROCHESTER

ERASMUS ROTERODAMUS IOANNI EPISCOPO ROFFENSI S.D.

Reverende Praesul, maerens ac dolens hoc verbum legi in epistola tua, 'Utinam vivum me reperiat liber,' &c. Auxit famulus dolorem, qui nuntiavit affligi te adversa valetudine. Nihil indulges isti corpusculo. Suspicor magnam tuae valetudinis partem nasci ex 5 loco. Nunc enim medicum agam, si pateris. Mare vicinum et lutum subinde maris decessu nudatum coelum exasperat. Et habes bibliothecam undique parietibus vitreis, qui per rimas transmittunt auram subtilem et, ut medici loquuntur, colatam, pestilentem 10 raris et imbecillis corpusculis. Nec me fugit quam assiduus sis in bibliotheca, quae tibi Paradisi loco est. Ego si in tali loco commorer tres horas, aegrotem. Magis conveniret cubiculum pavimento ligneo et parietibus undique ligno contabulatis. Spirant 15 enim lateres et calx noxium quiddam. Scio pie viventibus mortem non esse formidabilem, sed totius ecclesiae refert talem episcopum esse superstitem in tanta bonorum inopia.

Basileae. pridie nonas Septemb. Anno M.D.XXIIII. 20

* * * * *

NOTES

I

[An incident related in the _Ecclesiastes_ (see p.15[*]). Erasmus was ordained in 1492 by this Bishop of Utrecht, who was a son of Philip the Good, Duke of Burgundy; and perhaps heard this story at the time.]

[* At the end of LIFE OF ERASMUS. Transcriptor.]

1. FUERIT] Either (1) fut. perf. indic., for which _erit_ might equally well stand; or (2) perf. subj. of qualified statement. Cf. _crediderim_, 'I am inclined to believe.'

5. PROFANA DICIONE ONUSTIS] At the time when Erasmus was ordained the diocese of Utrecht had been torn for more than twenty years with civil war; in the course of which the Bishop had at one time been a prisoner.

19. II QUIBUS, &c.] The officials to whom fees were payable by successful candidates.

21. HIERONYMOS] Jerome (died 420) was one of the Latin Fathers of the Church.

II

[A letter to a young merchant, Christian Northoff of Lubeck, who had come to Paris to study. Erasmus was teaching him; and one of the modes of instruction was a daily interchange of Latin letters between master and pupil. The scene here depicted, of course with some licence of exaggeration, is laid in the boarding-house where Erasmus was lodging; the mistress of which was a woman of violent temper.]

TIT. S.D.] _salutem dicit_, the common form of greeting at the head of letters; often occurring as S.P.D., salutem plurimam dicit.

1. MEL ATTICUM] An endearing mode of address.

2. _Ne_ with the imperative is ante-classical (Plaut. and Ter.), and poetical.

5. PYXIDEM] One of the _munera_ of l. 64.

6. Pandora was the first woman created, according to Greek mythology. She brought down from heaven a box, which she was forbidden to open; but in curiosity she raised the lid, and at once all the evils to which mankind is subject flew out and spread over the earth. Epimetheus was her husband.

13. TOGATA ... PALLIATA] The classical distinction between two kinds of Roman drama, according as the scene was laid in Roman or in Greek surroundings. In the former the _toga_ was worn by the principal characters; in the latter the Greek _pallium_.

14. PLANIPEDIA] Acted by a _planipes_, a kind of pantomime; so-called because he used neither the _soccus_ of comedy nor the _cothurnus_ of tragedy in his performances.

15. EPITASIS] A Greek technical term, for the crisis of a play.

23. CATASTROPHEN] Also a Greek technical term; the point at which a play turns, leading to the conclusion.

26. OPTASSE] Dependent on a verb of statement understood from _laudo_. A common idiom.

41. CAROLI REGIS] Charles VIII, King of France, 1483-98.

42. GENTIL GERSON] Evidently _gentil garçon_, 'fine gentleman.'

47. FLAMMEUM] _sc_. velum. A flame-coloured veil, properly worn by brides.

53. SURDAE CECINISSE] A proverbial phrase of labouring without result; 'to waste one's breath.' 'Ortum videtur a ridiculo casu, quo saepe fit ut hospes incidat in surdum, quem percontetur multa, ridentibus iis qui surdum noverunt.' Erasmus, _Adagia_.

66. ALIENIS MANIBUS] by getting a friend to write his Latin letter for him.

67. FRONTIS] 'Frons habita est antiquitus pudori sacra, et facies item. Inde frontem aut faciem proverbio perfricuisse dicuntur, qui pudorem omnem dedidicerunt, velut absterso manu a vultu pudore.' Erasmus, _Adagia_.

70. Patroclus was the friend of Achilles. When Achilles refused to fight against Troy, Patroclus borrowed his arms, and was killed in the battle.

71. QUID SIMILE?] _sc_. inter nos.

III

[This letter describes a journey made in the exceptionally cold winter of 1498-9, when Erasmus paid a visit to his friend, James Batt. Batt was then at the castle of Tournehem, near Calais, acting as tutor to a young nobleman, the son of Anne of Borsselen, Lady of Veere, near Middelburg; to whose patronage he was generously trying to introduce Erasmus.]

TIT. GUILHELMO] This form of the name William represents the German Wilhelm; Gulielmus is more akin to the Italian Guglielmo; Guielmus, which also occurs, to the French Guillaume.

5. AEOLUM] The king of the winds, whom Juno had persuaded to oppose the Trojan fleet under Aeneas as it sailed from Troy to Italy. See Verg. _Aen_. 1. 50 seq.

14. VIDISSES] _sc_. si adfuisses.

31. Bellerophon, after having vanquished the Chimaera on Pegasus, wished to fly with his winged steed to heaven. But Pegasus threw him off and ascended alone, to become a constellation in the sky.

35-6. CREDAS ... ACCIDISSET] The slight irregularity of tense is easily intelligible.

35. Lucian, _fl_. 160 A.D., was a Syrian citizen of the Roman Empire. His writings, which are mostly satirical, are in Greek. One of them is entitled _Vera Historia_.

57. ALLEVARE] 'to exaggerate,' opp. to _elevare_,'to disparage.' _Allevare_ can also mean 'to understate', but the sequence of thought is not so natural.

62. SCRIBEBAM] The epistolary imperfect, representing the time of the

## action when the words would be read by the recipient of the letter.

PATRIAM] Holland.

64. CONVICTU] Evidently it had been proposed that Erasmus should come and live with Lord Mountjoy in Paris as his tutor.

IV

[An extract from a letter to an Italian friend domiciled in France. Erasmus was probably writing from Bedwell in Hertfordshire, where Sir William Say, Lord Mountjoy's father-in-law, had a country-house. For the practice which Erasmus playfully describes in the second paragraph, see an additional note on p. 157.[*]]

[* See ADDITIONAL NOTES, first note, at the end of this text. Transcriptor.]

4. INVITA MINERVA] 'refragante ingenio, repugnante natura, non favente coelo.' Erasmus, _Adagia_. Minerva was the goddess of wisdom.

6. MERDAS] It has been well pointed out that the use of so coarse a word is foreign to Erasmus, whose writings, though often free, are marked by a delicacy unusual in his age; and that he is therefore probably alluding to the compositions of his correspondent, who knew no such restrictions, e.g. in his _Querela Parrhisiensis pavimenti_.

7. UT ... PEREAT] A wish.

9. ALATIS] Like Mercury, the messenger of the gods, who for his journeys attached winged sandals to his feet.

10. Daedalus was a mythical artificer who constructed the labyrinth for Minos, king of Crete; but being detained there against his will, he made wings for himself and his son Icarus and flew away to Sicily.

21. Solon (c. 638-558), the Athenian lawgiver, is said to have bound the people with an oath to observe his laws until he returned; and then to have absented himself from Athens for ten years.

23. PROPEDIEM] Erasmus was expecting to return to Paris in the summer of 1499. His visit to Oxford was only undertaken to fill an interval during which he was detained in England.

V

[This incident occurred in the autumn of 1499. Erasmus was staying on an estate belonging to Lord Mountjoy at Greenwich, and was visited one day by Thomas More with a friend Arnold from London. In the course of a walk they came to Eltham Palace ('a castle situated between two parks,' as it is described by two ambassadors in 1514), the splendid banqueting hall of which is still standing, and there paid their respects to the royal children with their tutor, John Skelton, the poet. Arthur, Prince of Wales, was then absent with his father: but the young Prince Henry, afterwards Henry VIII, received the friends gracefully. They stayed to dine in the hall, but apparently not at the 'high table'. The narrative is found in a Catalogue of Erasmus' writings composed in 1523.]

7. ANIMI CAUSA] Relaxation to the mind rather than exercise for the body was the object of the walk.

12. NOVEM] Henry was little more than 8, having been born on 2 June 1491; Margaret was born on 29 Nov. 1489 and was therefore not yet 11. The other ages given are correct. Inaccuracy in such trifling matters need not surprise us, seeing that Erasmus was writing more than twenty years after the visit.

16. IACOBO] James IV of Scotland, who was killed at Flodden, 9 Sept. 1513.

17. Mary afterwards became Queen of France by her marriage with Louis XII in 1514.

26. _vel_ here intensifies the word that follows. It is often so used with superlatives.

VI

[A letter written to Lord Mountjoy, who had intended to join Erasmus in Oxford, but had been prevented by a summons to attend in Westminster Hall on 21 Nov. 1499, for the trial of the Earl of Warwick in connexion with the rising of Perkin Warbeck.]

6. John Colet (c. 1466-1519) was now lecturing in Oxford. For his influence on Erasmus see X; and Mr. Seebohm's _Oxford Reformers_.

Richard Charnock was Prior of St. Mary's College in Oxford; the Augustinian house, in which Erasmus was living. It is now practically demolished.

9. HORATIUS] _Ep_. 2. 1. 63:

Interdum vulgus rectum videt, est ubi peccat.

11. CUIUS] _sc_. vulgi.

12, 3. nostro illo ingressu] Erasmus' arrival at Oxford; which for some reason seems to have been discouraging.

35. TUM ... TUM] A post-Augustan construction, for which Cicero uses _cum ... tum_.

VII

[A letter written to describe a dinner-party in a College hall in Oxford; possibly at Magdalen, to which Colet, who was presiding, is thought to have belonged. With the exception of Charnock, the other guests mentioned have not been identified. The letter is to be dated in Nov. 1499; Sixtin, to whom it is addressed, was a Dutchman resident in Oxford. The manuscript in which Erasmus pretended to have found this story of Cain is, of course, fictitious.]

TIT. DOMINO] The title of a Bachelor of Arts.

2. CONVIVIO] 'Bene maiores nostri accubitionem epularem amicorum, quia vitae coniunctionem haberet, convivium nominarunt, melius quam Graeci qui hoc idem compotationem (symposium) vocant.' Cic. _Sen_. 13, 45.

6. Epicurus (342-270) was a Greek philosopher, who is traditionally but wrongly regarded as having taught that pleasure is the end of life.

7. CONDITUM] _condi[*]tum_, not _condi[*]tum_.

[* i.e. long 'i', not short. Transcriptor.]

Pythagoras (sixth cent. B.C.) was one of the greatest Greek philosophers.

20, 1. LAEVUM LATUS CLAUSIMUS] The left side was regarded as more exposed to attack than the right, which had the sword-arm. It was therefore a compliment to place oneself to the left of a friend, as though to protect him in case of need. Here nothing more is meant than that Erasmus sat on the Theologian's left.

25. POCULENTUM] connected with the wine-cups.

36. ALIUD] _sc_. quam solebat.

37. MAIORQUE] cf. Verg. _Aen_. 6. 49-51, of the Sibyl:

maiorque videri, Nec mortale sonans, adflata est numine quando Iam propiore dei.'

53. LEGERE] When the narrator is an eyewitness, the present infinitive is usual, even of past time.

80. RHOMPHAEA] a sword; the Septuagint word.

97. OMNIIUGA] This word is not classical; but _multiiugus_, 'manifold' (literally, of many yoked together, cf. _biiugus_, _quadriiugus_), is common.

110. QUID] 'for what purpose?'

129. ID GENUS] An adjectival accusative, equivalent to genitive of quality; cf. virile secus.

133. CULMI] The stalks of Cain's fine crops.

VIII

[A letter to an English friend, Robert Fisher, who had been a pupil of Erasmus in Paris in 1497 and had then gone to study law in Italy.]

4. IN EA...REGIONE] Italy was at this time regarded as being, and in fact was, more advanced than the rest of Europe in classical learning and refinement. In consequence to visit Italy was the ambition of every scholar.

SIS] In classical Latin when two reasons are given, of which one is denied and the other affirmed, the verb in the affirmation is usually in the indicative.

26. Wm. Grocin (c. 1416-1519) was one of the first to teach Greek in Oxford. He was now resident in London.

28. Thos. Linacre (c. 1460-1524) was an Oxford scholar who had recently returned from Italy and was now in London. He afterwards became one of the first physicians of his age.

IX

[A letter describing Erasmus' journey to Paris on his return from England in 1500. On 27 Jan. he was at Dover, whence he crossed to Boulogne. He went then to Tournehem Castle and after spending two nights with Batt set out for Paris. He reached Amiens in the afternoon of 31 Jan., started on with horses the same evening and slept at an unnamed village. On 1 Feb. he passed to the west of Clermont and slept at St. Julien (?), reaching St. Denis and Paris on 2 Feb.]

2. VIGILIAS] Writings, composed doubtless by the 'midnight oil'; in which Erasmus rightly considered his wealth to lie.

7. LUSIMUS] 'met.'

8. CRETIZAVIMUS] 'We behaved like a Cretan.' Cf. the English saying 'to give tit for tat'. Erasmus means that he gave the messenger full measure of conversation in return.

9. ANGLICA FATA] when preparing to leave England Erasmus had £20 in his pocket. But a law of Edward III, re-enacted by Henry VII, forbade the exportation of silver and gold; and in consequence all but £2 was taken from him in the Dover custom-house. This very real calamity he had of course related to Batt at Tournehem.

13. AEOLUM] Cf. III. 5 n.

21. Mercury was the god of traders and thieves. Cf. Ovid. _Fasti_ 5. 673 seq.