V.
Vaart gij dan oost, of vaarje west, eens eigen huis is alder best. _Travel east or travel west, a man’s own house is still the best._
Van daag voor geld, en morgen voor niet. _To-day for money, to-morrow for nothing._
Van de boot komt men in het schip. _From the boat we get to the ship._
Van den hak op den tak springen. _To make coqs-à-l’âne._
Van den nood eene deugd maken. _To make a virtue of necessity._
Van den wal in de sloot vallen. _To fall from the wall into the ditch._ (_Out of the frying-pan into the fire._)
Van de vonken brandt ’t huis. _From a spark the house is burnt._
Van dreigen sterft man niet. _Threats don’t kill._ (_Men don’t die of threats._)
Van een anders leer is goed riemen snijden. _It is pleasant to cut thongs of another man’s leather._
Van een’ vlieg een’ olijfant maaken. _To make an elephant of a fly._ (_To make a mountain of a mole-hill._)
Van ’t klein komt men tot ’t groote. _From little things men go on to great._
Van kleine beginselen komt men tot groote zaken. _From small beginnings come great things._
Van kleine dingen komt dikwijls groote hinder. _From trivial things great contests oft arise._
Van twee kwalen moet men de ergste mijden. _Of two evils choose the least._
Van vader komt eere, van moeder gemak. _From the father comes honour, from the mother comfort._
Van verre gehaalt en duur gekocht, is eten voor me vrouwen. _Far fetched and dear bought is meat for ladies._
Veeg eerst voor uwe eigene deur, en dan voor die uws buurmans. _Sweep before your own door before you look after your neighbour’s._
Veele handen maaken ligt werk. _Many hands make light work._
Veele woorden vullen geen zak. _Many words don’t fill the sack._ (Scoticè: _Meikle crack fills nae sack._)
Veel geschreeuw maar weinig wol, zei de drommel, en hij schoor zijne varkens. _Great cry and little wool, quoth the devil, when he sheared his hogs._
Veel geschreeuws, en luttel wol. _Great cry and little wool._
Veel herders by de schapen, zullen maar te langer slapen. _When many shepherds tend the sheep, they but so much the longer sleep._
Veel honden is der hazen dood. _Many hounds are the death of the hare._
Veel hoofden, veel zinnen. _Many heads, many minds._
Veel kleintjes maken een groot. _Many littles make a mickle._
Veel koks verzouten de brij. _Too many cooks oversalt the porridge._
Veel praats en weinig werks. _Much talk little work._
Velen openen een deur om een venster te sluiten. _Many open a door to shut a window._
Verdraagt het geen gij door uw eigen schuld lijdt. _Bear patiently that which thou sufferest by thine own fault._
Verkoop den huid niet, voor gij den beer hebt gevangen. _Don’t sell the skin till you’ve caught the bear._
Verloren eer, keert nimmermeer. _Honour once lost never returns._
Verstandigen staan naar ampten en de dom-ooren krijgen ze. _Wise men sue for offices, and blockheads get them._
Viel den hemel, daar en bleef geen aarden pot heel. _Were the sky to fall, not an earthen pot would be left whole._
Voet voor voet gaat men ver. _Step by step one goes far._
Vogels van gelijke veeren vliegen graag t’zamen. _Birds of a feather flock together._
Volle flesschen en glazen maken vloekers en dwazen. _Full bottles and glasses make swearers and asses._
Voor dag uit, voor nacht in. _Out before day, in before night._
Voor groote kwalen sterke hulpmiddelen. _For great evils strong remedies._
Voor stroom en wind is goed zeilen. _It is good sailing with wind and tide._
Voorzigtigheid is de moeder der fijne bierglazen. _Caution is the parent of delicate beer-glasses._
Vrienden kost is haast gereed. _A friend’s dinner is soon dressed._
Vroeg gras, vroeg hooi. _Soon grass, soon hay._
Vroeg of laat komt de waarheid aan den dag. _Sooner or later the truth comes to light._
Vroeg rijp, vroeg rot; vroeg wijs, vroeg zot. _Soon ripe, soon rotten; soon wise, soon foolish._
Vroeg vuur, vroeg asch. _Soon fire, soon ashes._
W.
Waar de bije honig uit zuigt, zuigt de spin venijn uit. _Where the bee sucks honey, the spider sucks poison._
Waar de dijk (of dam) het laagst is, loopt het water ’t eerst over. _Where the dike (or dam) is lowest the water first runs over._
Waar de hegge het laagste is, wil elk er over. _Where the hedge is lowest every one goes over._
Waar de vlijt de deur uit gaat, komt de armoede het venster in. _When industry goes out of the door, poverty comes in at the window._
Waar men vruchtboomen zet valt niet op vruchten te rekenen. _He who plants fruit-trees, must not count upon the fruit._
Waar niet is, verliest de keizer zijn regt. _Where there is nothing, the emperor loses his right._
Wacht u voor een’ man met twee aangezigten. _Beware of the man of two faces._
Wanneer de wijn is in de man, dan is de wijsheid in de kan. _When the wine is in the man, the wit is in the can._
Wanneer dieven kijven bekomen vrome lieden hare goederen. _When thieves fall out, honest men come to their goods._
Wanneer een boom ter aarde zijgt, maakt ieder dat hij takken krijgt. _When the tree falls every one runs to cut boughs._
Wapenen, vrouwen, en boeken, behoeven dagelijksche behandeling. _Arms, women, and books should be looked at daily._
Was, vlas, en tin; voor groot geld klein gewin. _Wax, flax, and tin; much out and little in._
Wat de nuchtere denkt, dat spreekt de dronkaard. _What the sober man thinks, the drunkard tells._
Wat de ouden zingen, piepen de ijongen. _The old ones sing, the young ones pipe._ (Or, _As the old cock crows, the young cock learns._)
Water in eenen korf putten. _To put water into a basket._ (_To pour water into a sieve._)
Water in de zee brengen. _To carry water to the sea._
Wat gij den armen geeft, leent gij den Heer. _He who giveth to the poor lendeth to the Lord._
Wat het oog niet en ziet, dat begeert het herte niet. _What the eye sees not, the heart craves not._
Wat horens heeft wil steken. _What has horns will gore._
Wat in ’t gebeente gegroeid is, wil uit het vleesch niet. _What is bred in the bone won’t out of the flesh._
Wat niets en kost en deugd niet. _What costs nothing is worth nothing._
Wat u niet brand, dat koel niet. _That which burns thee not, cool not._
Wat van daag onregt is, is morgen geen regt. _What is wrong to-day won’t be right to-morrow._
Weinig gezegd is haast verbeterd. _The less said the sooner mended._
Weinig houts veel vruchten. _Little wood, much fruit._
Weinig met eer, wat behoef je meer. _With honour and store, what would you more._
Wel voorgaan doet wel volgen. _Good leading makes good following._
Werelds goed is eb en vloed. _Worldly good is ebb and flood._
Wie de roos wil plukken moet de doornen niet ontzien. _He who would gather roses, must not fear thorns._
Wie een’ schalk wil vangen, moet achter de deur staan. _He who would catch a rogue must watch behind the door._
Wie geen dorst heeft, wat doet hij bij de fontein. _Who has no thirst has no business at the fountain._
Wie in zijn 23^e jaar niet sterft, in zijn 24^e niet verdrinkt, en in zijn 25^e niet wordt verslagen, die mag wel spreken van goede dagen. _He who dies not in his twenty-third year, drowns not in his twenty-fourth, and is not slain in his twenty-fifth, may boast of good days._
Wie is ’t die zonder op-spraak blijft, die voor de wereld spreekt of schrijft? _Who can escape envy and blame, that speaks or writes for public fame?_
Wie loopt, die wordt gejaagd. _Who runs is followed._
Wie op twee hazen te gelijk jaagt, vangt geen van beide. _He who hunts two hares at once, catches neither._
Wie pepers te veel heeft die pepert zijne boonen. _Who has plenty of pepper may pepper his beans._
Wie tegen wind spuwt, maakt zijn baard vuil. _Who spits against the wind, fouls his beard._
Wie veeltijds spiegelen, zelden spinnen. _They who are often at the looking-glass seldom spin._
Wie zich onder den draf mengt, dien eten de zwijnen. _He who mixes himself with the draff will be eaten by the swine._
Wie zijn buren beledigt, maakt het zich zelven daarna zuur. _He who slanders his neighbour makes a rod for himself._
Wie zijn kind straft, die heeft eere van hem; wie het niet straft, die zal schande beleven. _Who chastises his child will be honoured by him, who chastises him not will be shamed._
Wie zonder eten gaat te bed, dien wordt het slapen ligt belet. _Who goes fasting to bed will sleep but lightly._
Wij appelen zwemmen, zei de paardenkeutel. _How we apples swim! said the horse-t—d._
Wijsheid in mans, geduld in vrouwen, dat kan het huis in ruste houen. _Wisdom in the man, patience in the wife, brings peace to the house, and a happy life._
Wijst mij een’ leugenaar, en ik wijs u een’ dief. _Show me a liar, I’ll show you a thief._
Wil men alle dingen met goede oogen aanzien dan moet men staâg door de vingeren kijken. _Who would regard all things complacently must wink at a great many._
Z.
Zaai geen geld op zee: ’t moet zinken. _Sow not money on the sea, lest it sink._
Zacht gaan en verre zien. _Go softly and look afar._
Zachte meesters maken stinkende wonden. _Tender surgeons make foul wounds._
Zachtzens en soergens gaat verre. _Soft and fair goeth far._
Zegt ons met wie dat gij verkeert, en heb ik uwen raad geleerd. _Tell me the company you keep, and I’ll tell you what you are._
Zelfs lief niemands lief. _Self-love nobody else’s love_.
Zet u teeringe, na u neeringe. _Set thy expense according to thy trade._
Zich bij den neus laten leiden. _To be led by the nose._
Zij bijten niet al die haar tanden laten zien. _All do not bite that show their teeth._
Zij leven te zamen als honden en katten. _They agree like cats and dogs._
Zijn geld bekleed bij hem de plaats van wijsheid. _His money takes the place of wisdom._
Zij steekt den bezem uit. _She hangs out the broom (wants a husband)._
Zij verstaan elkander als dieven op eene kermis. _They understand one another like thieves in a fair._
Zij zijn niet allen gelijk die met den keizer rijden. _All are not princes who ride with the emperor._
Zoo de gekken geen brood aten, het koren zogoed koop zijn. _If fools ate no bread, corn would be cheap._
Zoo gewonnen, zoo geronnen. _So got, so gone._
Zoo gij een gek de vingers bied, ’t is vreemd neemt hij de vuisten niet. _Offer a clown your finger, and he’ll take your fist._
Zoo gij zaait zoo zult gij maaien. _As you sow you shall reap._
Zoo pot, zoo deksel. _Like pot, like cover._
Zoo veel hoofden, zoo veel zinnen. _So many men, so many minds._
Zuinigheid is een groote rente. _Economy is a great revenue._
Zulk begin, zulk einde. _So begun, so done._
Zulke heer, zulke knecht. _Like master, like man._
Zware beurzen en ligte harten kunnen veel verzetten. _Heavy purses and light hearts can sustain much._
Zweegen de dwazen zij waren wijs. _Were fools silent they would pass for wise._
Zwijgen antwoordt veel. _Silence answers much._
DANISH PROVERBS.
A.
Aaret har en vid Mund og en stor Mave. _The year has a wide mouth and a big belly._
Adam fik en Hak og Eva fik en Rok, deraf er al vor Adels-Flok. _Adam got a hoe, and Eve got a spinning-wheel, and thence come all our nobles._
Af Falsk og Svig vorder ingen riig. _Deceit and treachery make no man rich._
Af Læp vorder Hund læderaadig. _By gnawing skin a dog learns to eat leather._
Af liden Gnist kommer ofte stor Ild. _A large fire often comes from a small spark._
Af Ögler komme Ögleunger. _Vipers breed vipers._
Af Skade bliver man klog, men sielden rig. _Damage suffered makes you knowing, but seldom rich._
Af to onde Kaar skal man vælge det bedste. _Of two evils choose the least._
Alderdom er ond Reisebroder. _Age is a sorry travelling companion._
Alderdom giör mangen hvidere, men ikke bedre. _Age makes many a man whiter, but not better._
Aldrig er Fugl saa liden, söger jo eget Bo. _A bird may be ever so small, it always seeks a nest of its own._
Aldrig er saa gammel en Kiærling, kommer der Ild i hende hun springer jo. _A woman may be ever so old, if she takes fire she will jump._
Aldrig læges Saar saa vel, at Arret jo synes. _A wound never heals so well that the scar cannot be seen._
Aldrig var færre Adel, end naar hver vil være det. _There were never fewer nobles than when all would be so._
Alle Baader hiælpe, sagde Soen, hun greb et Myg. _Every little helps, said the sow, when she snapped at a gnat._
Alle Nögle ere ei bundne ved en Kones Laar. _All keys hang not at one woman’s girdle._
Alle Qvinder ere gode lutherske de prædike heller end de höre Messe. _All women are good Lutherans, they would rather preach than hear mass._
Alle see hans bolde Arm, ingen seer hans slunkne Tarm. _Every one sees his smart coat, no one sees his shrunken belly._
Alle ville længe leve, men Ingen vil gammel hedde. _All wish to live long, but none to be called old._
Almisse tömmer ei Pung, og ei Messe Dagsfærd. _Alms do not empty the purse, and a mass does not exhaust the day’s duty._
Alting har en Ende—uden Pölsen, den har to. _Everything has an end—except a sausage, which has two._
Altid at spare, er altid at fattes. _Always to be sparing is always to be in want._
Alt leer folsk Mand, naar Anden leer. _A fool laughs when others laugh._
Alt Vand vil til Strand, og Pengene til rig Mands Haand. _As water runs towards the shore, so does money towards the rich man’s hand._
Alt voxer Rakketand, mens gammel Hund bider Been. _The teeth of the puppy are growing, while the old dog is gnawing bones._
Alvor og Gammen kunne bedst sammen. _Earnestness and sport go well together._
Anden Tid giver andet Folk. _Other times, other folk._
Arbeide har en bitter Rod, men söd Smag. _Labour has a bitter root, but a sweet taste._
Arm er den Muus som kun har et Hul. _It is a poor mouse that has but one hole._
Armod og Kiærlighed ere onde at dölge. _Love and poverty are hard to conceal._
Arne Bande bider bedst. _The curse on the hearth wounds the deepest._
Arrig Quinde og bidsk Hund vogte Huset. _A cross-grained woman and a snappish dog take care of the house._
At bede og smöre sinker ei at kiöre. _To bait and to grease does not retard a journey._
At bie og lide, stiller mangen en Qvide. _To wait and be patient soothes many a pang._
At sige Daaren Raad, det er som at slaae Vand paa en Gaas. _To give counsel to a fool is like throwing water on a goose._
At skære i fremmed Öre er ikke anderledes end i Filtehat. _To cut into another man’s ear is like cutting into a felt hat._
At tie Sandhed, er at begrave Guld. _To withhold truth is to bury gold._
At vide Lov og giöre Ret er tvende haande. _To know the law and do the right are two things._
Ave er god naar hun kommer i Tide. _Correction is good when administered in time._
Avind kommer ikke i öde Huus. _Envy does not enter an empty house._
Avindsyg er sin egen Böddel. _Envy is its own torturer._
Avind var aldrig god Talsmand. _Envy was never a good spokesman._
Ærlig Mand er ei disværre, at en Hund göer ad ham. _An honest man is not the worse because a dog barks at him._
B.
Bag efter kommer tyndt Öl. _Small beer comes the last._
Bande bider ei Öie ud, uden Næven fölger med. _A curse will not strike out an eye, unless the fist goes with it._
Bange Hierte vandt aldrig fager Mö. _Faint heart never won fair lady._
Barneryg vil böies i Tide. _A child’s back must be bent early._
Barn skal krybe til det lærer at gaae. _A child must creep until it learns to walk._
Barne Sorg varer stakket. _A child’s sorrow is short-lived._
Bær Asenet en Guldsæk, det æder dog Tidsel. _Though the ass may carry a sack of gold, it nevertheless feeds on thistles._
Beder Gud dig drage, han faaer dig vel Reb; beder han dig ride, han faaer dig vel Hest. _If God bids thee draw, he will find thee a rope; if he bids thee ride, he will find thee a horse._
Bedre Ægget i Dag end Hönen i Morgen. _Rather the egg to-day than the hen to-morrow._
Bedre at Barn græder end at Moder sukker. _Better the child cry, than the mother sigh._
Bedre at blæse hart end at brænde sig. _Better blow hard than burn yourself._
Bedre at gaae en liden Krog end at væde sin Brog. _Better make a short circuit than to wet your hose._
Bedre at komme seent til Kirke end aldrig. _Better come late to church than never._
Bedre at spare paa Bredden, end paa Bunden. _Better spare at the brim than at the bottom._
Bedre at være fri Fugl end fangen Konge. _Better to be a free bird than a captive king._
Bedre brænder den vaade Green end den törre Steen. _The wet branch burns better than the dry stone._
Bedre een Fugl i Haanden end to paa Taget. _One bird in the hand is better than two on the roof._
Bedre en salt Sild over sit eget Bord, end en fersk Giedde over et fremmed. _Better a salt herring on your own table, than a fresh pike on another man’s._
Bedre er aaben Fjende end Hykle-Ven. _Better an open enemy than a false friend._
Bedre er at Barn græder, end gammel Mand. _Better the child cry than the old man._
Bedre er at gaae fri i en grön Eng, end at være bunden til en Tornebusk. _Better walk unshackled in a green meadow, than be bound to a thorn-bush._
Bedre er at lide for Sandhed, end at Lönnes for Lögn. _Better suffer for truth, than prosper by falsehood._
Bedre er at stemme Bækken end Aaen. _It is easier to stem the brook than the river._
Bedre er at tinge ved Busken end ved Boien. _It is better to make conditions in the bush than in prison._
Bedre er at Verden veed du er en Synder end at Gud veed du er en Hykler. _Better the world should know you as a sinner than God know you as a hypocrite._
Bedre er Bröd end Fuglesang. _Bread is better than the song of birds._
Bedre er den Green der böier, end den der brister. _Better is the branch that bends, than the branch that breaks._
Bedre er dyrt at kiöbe, end ilde at svelte. _It is better to buy dearly than to hunger direly._
Bedre er een Ko med Ro end syv med Uro. _Better one cow in peace than seven in trouble._
Bedre er et magert Forliig, end en fed Trætte. _A meagre compromise is better than a fat lawsuit._
Bedre er et Ord for, end ti Ord efter. _One word beforehand is better than ten afterwards._
Bedre er grov Traad, end bart Laar. _Better coarse cloth than naked thighs._
Bedre er heelt end med Guld bödet. _Better whole than patched with gold._
Bedre er Held end hundrede Mark. _Luck is better than a hundred marks._
Bedre er liden Nagle for Huus end slet ingen. _A small bolt to the house is better than none at all._
Bedre er selv at have, end Söster at bede. _Better to have something yourself, than to beg of your sister._
Bedre er snild Tunge, end kæmt Haar. _A smooth tongue is better than smooth locks._
Bedre er strax at nægte, end længe at love. _Better to deny at once, than to promise long._
Bedre er svang Hest end tom Grime. Bedre er halvt Bröd end Alt mist. Bedre er lidet Boskab end tomt Huus. _Better a poor horse than an empty stall. Better half a loaf than none at all. Better a little furniture than an empty house._
Bedre er tiende Ord end tarvlös Tale. _Speaking silence is better than senseless speech._
Bedre er tösser maalt, end eengang og galt. _Better twice measured than once wrong._
Bedre er tyndt Öl end tom Tönde. _Better weak beer than an empty cask._
Bedre er Venne-Napp, end Fiende-Klap. _Better a friend’s bite than an enemy’s caress._
Bedre i gammel Vogn end i nyt Skib. _Better in an old carriage than in a new ship._
Bedre ingen Lov, end uden Fremgang. _Better no law, than law not enforced._
Bedre lidt med Ro og Rette, end meget med Uro og Trætte. _Better a little in peace and with right, than much with anxiety and strife._
Bedre noget paa Armen end alt i Tarmen. _Better something on the arm than all in the stomach._
Bedre paa Træbeen at gaae, end paa Baar at bæres. _Better walk on wooden legs, than be carried on a wooden bier._
Bedre sildig end aldrig. _Better late than never._
Bedst brænder Ild paa egen Arne. _The fire burns brightest on one’s own hearth._
Bid byder anden. _One bite brings another._
Blind Due finder ogsaa stundom Hvedekorn. _A blind pigeon may sometimes find a grain of wheat._
Blodet er aldrig saa tyndt, at det jo er tykkere end Vand. _Let the blood be ever so thin, it is always thicker than water._
Blomster er Frugtens Fæstepenge. _Flowers are the pledges of fruit._
Bondens Fied giör Ageren fed. _The foot of the farmer manures the field._
Bön er dyrest Kiöb. _What is got by begging is dearly bought._
Börn er fattig Mands Rigdom. _Children are the riches of the poor._
Börn er vis Sorg, men uvis Glæde. _Children are certain sorrow, but uncertain joy._
Brændt Barn rædes gierne Ilden, og bidt Barn Hund. _A burnt child fears the fire, and a bitten child fears a dog._
Bugen vil intet borge. _The belly gives no credit._